12. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi
Araç Elektrik ve Aydınlatma Sistemleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Akü ve şarj sistemini tanır, şarj akımını ölçerek durumu değerlendirir.
- Sigorta, kablo ve klemens hattında direnç düşümünü hesaplar.
- Aydınlatma devresindeki bir arızayı yükleme testiyle saptar.
- Gösterge ve sinyal devrelerindeki arızayı izole eder.
- Ölçüm sonuçlarını kılavuz değerleriyle karşılaştırarak iş emrine kaydeder.
Önemli noktalar
- Motor çalışırken sağlam şarj sistemi aküye doğru şarj akımı verir.
- Kablo direnci uzunlukla artar ve kesit alanıyla azalır.
- Klemenslerdeki gevşeklik ve oksitlenme ısınmaya yol açar.
- Sigorta değeri devrenin belgelenmiş akım taşıma kapasitesidir, keyfi değiştirilmez.
- Tek ampul arızasında devre bölme yöntemiyle hata adım adım daraltılır.
- Ölçülen gerilim düşümü hesaplanan kayıpla karşılaştırılarak değerlendirilir.
- Aydınlatma onarımı sonrası far hizalaması test ederek doğrulanır.
Formüller ve kurallar
- Ohm yasası: gerilim = akım × direnç bağıntısıyla devre hesaplanır
- Toplam direnç = seri bağlı dirençlerin toplamı
- Paralel bağlı iki direnç için eşdeğer direnç = R1 × R2 / (R1 + R2)
- Güç = gerilim × akım bağıntısıyla tüketici gücü bulunur
- Gerilim düşümü = hat direnci × hat akımı
- Direnç = iletken uzunluğu × direnç katsayısı / kesit alanı
- Enerji = güç × zaman bağıntısıyla tüketim hesaplanır
- Yükleme testinde akım = başlangıç gerilimi / iç direnç
Sık yapılan hatalar
- Sigortayı büyük değerle değiştirmek: Sigorta devrenin güvenlik sınırıdır; büyük sigorta kablo ve tüketicilerde aşırı ısınmaya yol açar.
- Klemens bağlantısını gevşek bırakmak: Gevşek bağlantı yüksek direnç ve ısınma üretir; sıkma sonrası kontrol edilmelidir.
- Ölçüm yapmadan ampul değiştirmek: Tek ampul arızası kablo, röle veya sigorta kaynaklı olabilir; devre bölme yöntemiyle daraltılmalıdır.
- Şarj akımını motor kapalıyken ölçmek: Akım yönü motorun çalışma durumuna bağlıdır; ölçüm motor çalışırken alınmalıdır.
- Yaygın hata 5: Araç Elektrik ve Aydınlatma Sistemleri konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Devre bölme yöntemini her arızada yazılı olarak planla, rastgele değişim yapma.
- Kablo kesitini seçerken uzunluk ve akım taşıma değerini birlikte hesapla.
- Klemens sıkma işleminden sonra tekrar ölçüm alarak doğrula.
- Aydınlatma onarımında far hizalamasını mutlaka kontrol listesine ekle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.