12. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi
Motor Yağlama ve Soğutma Devresi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Yağ devresi bileşenlerini tanır ve görevlerini açıklar.
- Viskozite sınıfını sıcaklık aralığına göre seçer ve gerekçelendirir.
- Yağ debisi ile tüketim hesaplarını yapar.
- Isıtılan güç, kütle akısı ve ön yüzey alanı hesaplar.
- Aşırı ısınma ve düşük yağ basıncı arızalarını teşhis eder.
Önemli noktalar
- Yağ devresindeki basınç düşükse yağ filmi yetersiz kalır ve aşınma hızlanır.
- Viskozite sınıfı üretici verisine göre seçilir; kalın veya ince yağ seçimi risklidir.
- Sıcaklık ölçümü termostat ve fan eşiklerine göre değerlendirilmelidir.
- Kaynama noktası ile emniyet payı arasındaki fark, sıcaklık ölçümünü kolaylaştırır.
- Antifriz konsantre oranı sistem hacmine göre ölçülerek kontrol edilir.
- Soğutma sistemi açılışta soğuk motor üzerinden doldurulmalı ve havası alınmalıdır.
- Fan sürekli çalışıp sıcaklık yükseliyorsa termostat sıkışmış olabilir.
Formüller ve kurallar
- Isıtılan güç = kütle akısı × özgül ısı × sıcaklık farkı bağıntısıyla bulunur
- Kütle akısı = ısıtılan güç / (özgül ısı × sıcaklık farkı) ile hesaplanır
- Radyatör hava debisi = ön yüzey hızı × geçirgen alan bağıntısıyla hesaplanır
- Geçirgen alan = hava debisi / ön yüzey hızı bağıntısıyla bulunur
- Fan devri = motor devri × devir oranı bağıntısıyla hesaplanır
- Fan gücü = hava debisi × basınç / (verim × 1000) ile bulunur
- Yağ debisi = motor hacmi × litre başına debi katsayısı bağıntısıyla hesaplanır
- Konsantre oranı = antifriz hacmi / sistem hacmi × 100 ile hesaplanır
- Güvenli çalışma sıcaklığı = kaynama noktası − güvenlik payı olarak bulunur
Sık yapılan hatalar
- Soğutma suyunu sıcak motor üzerinden doldurmak: Sıcak yüzeyler suda hava kabarcığı oluşturur; hava boşaltılmadığında devrede hava kalır ve ısı transferi bozulur.
- Özgül ısıyı ısı ile birim dönüşümünde karıştırmak: Isı hesabında kütle akısı ile sıcaklık farkı çarpılır; ters çevrilirse sonuç çok büyük çıkar.
- Termostatı sürekli açık bırakmak: Termostat takılı kalırsa motor çalışma sıcaklığında çalışamaz, yağ ve conta ömrü kısalır.
- Yağ seviyesini gözle kontrol etip geçmek: Seviye göstergesi sıcaklık ve yağ durumuna göre değişir; kesin değerlendirme için seviye çubuğu ve dip yağ ölçülmelidir.
- Soğutma sıvısı seviyesini kayda geçmemek: Kayıt tutulmazsa eksilmeler birikerek kaynama belirtisinin nedeni belirlenemez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Antifriz oranını mevsim değişiminde ölçümle yeniden belirle.
- Yağ ve soğutma değişiminde dolum miktarını ve ürün bilgisini kayda geçir.
- Sıcaklık göstergesini sorun anında değil, soğuk çalıştıktan sonra oku.
- Soğutma hortumlarını kontrol ederken çatlak ve şişme bulgusuna dikkat et.
- Fan devrini ölçerken motor devrini de kaydet, değerlendirme buna bağlıdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.