12. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi
İstatistiksel Kalite Kontrol — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Numune alma yöntemlerini karşılaştırır ve uygun yöntemi seçer
- Kontrol limitlerinin nasıl belirlendiğini açıklar
- Süreç kabiliyet indekslerini hesaplar ve yorumlar
- Bir kontrol grafiğindeki sapma ve eğilim durumlarını ayırt eder
- İstatistiksel kontrolden elde edilen veriyi üretim kararına dönüştürür
Önemli noktalar
- İstatistiksel kontrol süreci değerlendirir, tek tek ürünü denetlemez.
- Basit rastgele ve sistematik numune alma yöntemleri farklı durumlarda kullanılır.
- Standart sapma üretimin dağınıklığını ölçer.
- Alarm sınırı, ortalamanın üç standart sapma uzaklığındadır.
- Sınır dışı tek noktadan çok, ortalamaya giden eğilim önemlidir.
- Cpk değeri birin altına düştüğünde süreç riskli hâle gelir.
- Kalibre olmayan ölçüm aleti, gerçek olmayan değişim gösterir.
Formüller ve kurallar
- Ortalama = ölçüm değerleri toplamı ÷ adet sayısı
- Varyans = ölçümlerin ortalamadan sapma karelerinin toplamı ÷ (adet − 1)
- Standart sapma = varyansın karekökü
- Ortalama sapma = ortalama − hedef değer
- Cp = (üst sınır − alt sınır) ÷ (6 × standart sapma)
- Cpk = min[(üst sınır − ortalama) ÷ (3 × standart sapma), (ortalama − alt sınır) ÷ (3 × standart sapma)]
Sık yapılan hatalar
- Ürün denetimi ile süreç denetimini karıştırmak: Amaç ürünleri tek tek denetlemek değil, sürecin kararlılığını izlemektir.
- Tek sınır dışı noktayı sorun saymak: Tek bir nokta alarm verir; eğilim ve siklik kalıpları daha erken uyarı sağlar.
- Cp ile Cpk'yi aynı sanmak: Cp yalnızca yayılımı, Cpk ise ortalamayı da hesaba katar; ikisi farklı bilgi verir.
- Ölçüm belirsizliğini yok saymak: Kalibre olmayan alet, gerçek süreç değişiminden olmayan bir dalgalanma gösterir.
- Yaygın hata 5: İstatistiksel Kalite Kontrol konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kontrol limitleri süreç verisi toplandıktan sonra belirlenmeli, varsayılan değerlerle başlanmamalıdır.
- Sapma görüldüğünde grafikteki eğilim, tekil noktadan önce incelenmelidir.
- Ölçüm istasyonunun sıcaklığı ve temizliği kontrol çalışmasında kayıt altına alınmalıdır.
- Kabiliyet çalışması, yeni alet veya yeni malzeme devreye alındığında mutlaka tekrarlanmalıdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.