Faturalandırma ve Tahakkus İlkeleri — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Belge türlerini ve üzerinde bulunması gereken bilgileri ayırt eder.
• Vergiye tabi matrah ve vergi tutarını hesaplar.
• Kısmi sevk ve kısmi kabulde tahakkus uygulamasını açıklar.
• Avans, bakiye ve vade işlemlerini hesaplar.
• Stok maliyet yöntemlerini kullanarak maliyet hesaplar.
• Kâr marjı ile mark-up oranını hesaplayıp karşılaştırır.

Önemli noktalar

• Tahakkus, malın veya hizmetin alındığı gün esas alınır; vade tahakkusu etkilemez.
• Belgede gösterilen indirim matrahı düşürür, bu yüzden teslimden önce belirtilmelidir.
• Kısmi kabulde yalnız kabul edilen miktar üzerinden tahakkus yapılır.
• Avans bir peşin ödeme değil, toplam tutardan düşülecek bir ön ödemedir.
• Teklif taahhüt niteliği taşımaz; taahhüt içeren şartname yazılı olmalıdır.
• Teklif ile kesilen fatura arasındaki farkın gerekçesi yazılı olmalıdır.
• Teknik hizmetlerde hizmet dönemi yazılır; hizmetin yapıldığı dönem kayıtla uyumlu olmalıdır.
• Periyodik bakım faturası bakım gerçekleştikten sonra düzenlenir.
• Hatalı belge, düzeltme veya iptal işlemiyle giderilir; kayıt zinciri bozulmaz.
• Belge kayıtları denetim ve mutabakat için düzenli arşivlenmelidir.

Formüller ve kurallar

• Vergiye tabi matrah = fatura tutarı − belge üzerindeki indirimler.
• Vergi tutarı = vergiye tabi matrah × vergi oranı.
• Belge toplamı = vergiye tabi matrah + vergi tutarı.
• Kâr marjı = (satış bedeli − mal maliyeti) / satış bedeli × 100.
• Mark-up oranı = (satış bedeli − mal maliyeti) / mal maliyeti × 100.
• Ortalama birim maliyet = (başlangıç maliyeti + alış maliyeti) / (başlangıç miktarı + alış miktarı).
• FIFO yönteminde satılan malın maliyeti = ilk partinin birim maliyeti × satılan miktar.
• Bakiye = toplam tutar − ödenen avans.
• Kısmi tahakkus tutarı = sözleşme bedeli × kabul edilen oran.

Sık yapılan hatalar

• Tahakkus tarihini vade tarihiyle karıştırmak: Ödeme ileride gerçekleşebilir; tahakkus ise mal veya hizmetin alındığı gün esas alınarak yapılır.
• İndirimi matrahtan sonra düşmek: Belgede gösterilen indirim matrahı azaltır; sonradan yapılan indirim tutarı vergiyi düşürmez.
• Kısmi teslimde tüm bedeli tahakkus etmek: Kabul edilmeyen mal için tahakkus yapılırsa alıcı gereksiz yükümlülük altına girer ve kayıt hatalı olur.
• Avansı gelir gibi kaydetmek: Avans, iş tamamlanana kadar bakiye olarak izlenir; tamamı gelir yazılırsa kâr dönemsel olarak yanlış gösterilir.
• Kâr marjı ile mark-up oranını aynı sanmak: Marj kârı satış bedeline, mark-up ise maliyete böler; bu yüzden iki oran aynı çıkmaz.
• Hizmet yapılmadan belge düzenlemek: Yapılmayan bir hizmet için belge düzenlenmesi, kayıt güvenilirliğini bozar ve denetimde sorun yaratır.

Hızlı tekrar ipuçları

• Belgeyi, işlem gerçekleştiği gün düzenle; tarihi sonraya bırakma.
• Teklif, şartname ve kabul tutanağını aynı dosyada tut; bedel değişikliklerini gerekçesiyle yaz.
• Teknik işlerde mal, taşıma, montaj ve devreye alma bedellerini ayrı kalemler hâlinde göster.
• Avans ve kısmi ödemeleri ayrı kayıt tut; bakiyeyi her aşamada güncelle.
• Alacak bakiyelerini ayda bir banka hareketleriyle mutabata bağla.
• Hatalı belge düzenlediysen kaydı silmek yerine düzeltme veya iptal işlemi uygula.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin