12. SınıfKimya Teknolojisi
Belirsizlik Bütçesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Belirsizlik bütçesinin amacını açıklar.
- Bileşen kaynaklarını tanımlar.
- Katkıların karesel toplanmasını uygular.
- Genişletme katsayısını gerekçelendirir.
- Bütçeyi rapor formatında sunar.
Önemli noktalar
- Bütçe, belirsizliğin kaynaklarını görünür kılar.
- Her bileşen bağımsız kabul edilerek karesel toplanır.
- Bileşenler tek tek gerekçelendirilir.
- Genişletme katsayısı varsayılan olarak seçilmez.
- En büyük katkı bileşeni iyileştirme önceliğini gösterir.
- Numune alma bileşeni ihmal edilmemelidir.
- Bütçe hesabı ölçüm koşullarıyla birlikte saklanır.
- Bütçe gözden geçirmesi periyodik olarak yapılır.
Formüller ve kurallar
- Katkı: u_i değerleri bileşenin kendi belirsizliğidir
- Toplam (birleşik): u_c = √(Σ u_i²)
- Genişletilmiş: U = k · u_c
- Göreli katkı: yüzde olarak u_i² ÷ Σ u_i² × 100
- Numune alma katsayısı: s_a değerlerinin ortalamasının karesel ortalamasından
- Toplam göreli belirsizlik: U ÷ ölçüm sonucu × 100
Sık yapılan hatalar
- Bileşenleri doğrudan toplamak: Belirsizlikler bağımsız olduğundan karesel toplam kullanılır; doğrudan toplam küçük sonuç verir.
- Numune alma bileşenini dışlamak: Numune temsiliyeti belirsizliğin önemli bir kaynağıdır ve hesaba katılmalıdır.
- Katsayıyı gerekçesiz seçmek: Genişletme katsayısı, kabul edilen risk düzeyine bağlıdır ve yazılı gerekçe ister.
- Bütçeyi bir kez kurup değişikliklerde güncellememek: Koşul değiştiğinde bütçe geçerliliğini yitirir.
- Yalnız cihaz bileşenini hesaplamak: Tek kaynaklı bütçe, ölçümün gerçek belirsizliğini yansıtmaz.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bütçe tablosunda her bileşenin kaynağını yaz.
- Bileşen değerlerinin nasıl elde edildiğini ek açıklama olarak ekle.
- Katsayı seçimini risk düzeyine göre gerekçelendir.
- Bileşenlerin toplama katkısını hangisinin belirlediğini tartış.
- Bütçeyi her analiz için değil yöntem için güncelle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.