12. SınıfKimya Teknolojisi
Kromatografi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kromatografide ayırmanın temel ilkesini açıklar.
- Kolon, tabaka ve gaz kromatografisi türlerini karşılaştırır.
- Seçicilik ve çözünürlük arasındaki ilişkiyi kurar.
- Elüsyon hızını etkileyen etkenleri sıralar.
- Tutunma süresinden yararlanarak numune bileşenlerini tanır.
Önemli noktalar
- Ayırma, bileşenlerin iki faz arasındaki dağılım farkından doğar.
- Sabit faz daha çok tutan bileşen daha geç çıkar.
- Seçicilik, iki bileşenin kolondan farklı zamanlarda çıkmasıdır.
- Çözünürlük, komşu iki tepe taban çizgisine kadar inebildiğinde artmış sayılır.
- Akış hızı arttıkça elüsyon hızlanır ama çözünürlük kötüleşir.
- Kolon çapı arttıkça daha fazla numune yüklenebilir, çözünürlük korunur.
- Enjeksiyon hacmi büyütüldükçe tepe genişler ve çözünürlük düşer.
Formüller ve kurallar
- Seçicilik: α = t(2) ÷ t(1)
- Ayırma çözünürlüğü: Rs = (t(2) − t(1)) ÷ (w(1) + w(2)) × 2
- Tutunma farkı: Δt = t(2) − t(1)
- Rf = noktanın kat ettiği mesafe ÷ çözücünün kat ettiği mesafe
- Gerekli kolon yüksekliği: N = 16 × (tR ÷ w)²
- Denge dağılım oranı: K = Cs ÷ Cm
Sık yapılan hatalar
- Sabit fazı çok tutan bileşenin önce çıkacağını sanmak: Güçlü tutulan bileşen kolonda daha uzun kalır ve daha geç elüe olur.
- Akış hızını sürekli artırmak: Hız artışı elüsyonu kısaltır ama komşu tepelerin ayrımı bozulur.
- Enjeksiyon hacmini büyütmek: Aşırı yükleme tepe genişlemesine ve sürüklenmeye yol açar.
- Sıcaklığı sabit tutmamak: Sıcaklık değişimi seçiciliği ve tutunma sürelerini değiştirir.
- Tutunma süresini sabite karıştırmamak: Sadece sabite bağlı olarak tutunan bileşenler sabit süreyle çıkar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kolonda çözünürlük düşüyorsa akış hızını düşürmeyi dene.
- Tepe genişliğini kontrol etmek için enjeksiyon hacmini sabit tut.
- Aynı koşullarda çalışan bir standardın tutunma süresini karşılaştırma noktası olarak kullan.
- Sıcaklık değişince seçicilik de değişir; koşulları rapora yaz.
- Kolona aşırı yükleme yapma, çözünürlük düşer.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.