12. SınıfKimya Teknolojisi
Çöktürme ve Gravimetri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Çöktürme olayının denge koşullarını açıklar.
- Gravimetrik faktörün tanımını yapar ve kullanır.
- Kuru kalıntı ve kül kalıntısı yöntemlerini karşılaştırır.
- Analitik verim ile saflık derecesi hesaplar.
- Çökeltinin saf ve süzgeç kâğıdıyla uygunluğunu denetler.
Önemli noktalar
- Gravimetrik analizde ölçüm, tamamen kurumuş ve tartılabilir bir katı üzerinde yapılır.
- Çöktürmenin tam olmaması sonucu her zaman düşük çıkarır.
- Gravimetrik faktör, çökelti kütlesini aranan bileşen kütlesine çeviren orandır.
- Çökelti kristalleri büyük olduğunda süzme kolaylaşır ve saflık artar.
- Kül kalıntısı yöntemi uçucu olan ve olmayan bileşenlerin toplamını ayırt eder.
- Süzgeç kâğıdının külü, kuru kalıntı yönteminde sonucu etkiler.
- Gravimetrik sonuç, kütle farkı ve gravimetrik faktör birlikte kullanılarak bulunur.
Formüller ve kurallar
- Kütle farkı: m(çökelti) = m(kaba) + çökelti − m(boş kap)
- Gravimetrik faktör: F = M(bileşen) × (anma sayısı) ÷ M(çökelti formülü) × 1
- Ağırlık farkı: m(çökelti) = m(crozol) + çökelti − m(boş krozol)
- Aranan bileşen kütlesi: m(bileşen) = m(çökelti) × F
- Saflık derecesi: % = (saf madde kütlesi ÷ örnek kütlesi) × 100
- Analitik verim: % = (deneysel miktar ÷ kuramsal miktar) × 100
Sık yapılan hatalar
- Çöktürmenin tamamlandığını denetlemeden tartmak: Eksik çöken madde miktarı düşük, saf olmayan çökelti ise yüksek sonuç verir.
- Çökeltiyi tam kurutmadan tartmak: Kalan nem çökelti kütlesine eklenir ve sonuç yüksek çıkar.
- Gravimetrik faktörü ihmal etmek: Çökelti ile aranan bileşen arasındaki kütle farkı hesaba katılmazsa sonuç yanlış olur.
- Kül kalıntısını nem kalıntısı sanmak: Aşırı ısıtma uçucu olmayan bileşenleri de bozabilir.
- Süzgeç kâğıdını tartmaya dâhil etmemek: Kâğıdın kendi kütlesi mi yoksa çökeltinin kütlesi mi tartıldığı belirsizleşir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Çökeltiyi kızartmadan önce kâğıdı incele; kristaller büyüklüğü sonucu etkiler.
- Gravimetrik faktörü bir kez hesaplayıp tüm deneyde aynı değeri kullan.
- Kül kalıntısında krozolu temiz ve kuru olduğundan emin ol.
- Analitik verimi raporunda ayrıca yaz; yüzden geçen verim tek başına yeterli değildir.
- Süzme sırasında berrak süzüntü elde edilmeden tartıma geçme.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.