12. SınıfGrafik ve Fotoğraf / Tasarım
Tasarım İlkeleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bir tasarımı hizalama, denge, ritim ve yakınlık ilkeleriyle çözümleyebilir.
- Kontrast ve vurgunun okuma sırasını nasıl kurduğunu açıklar.
- Tutarlılık ve yeterlilik ilkeleriyle gereksiz ögeleri tasarımdan çıkarabilir.
- Ölçü, oran ve boşluk değerlerini önceden kurulmuş bir sistemle belirleyebilir.
- Tasarım kararlarını estetik izlenim yerine ölçülebilir gerekçeyle savunabilir.
Önemli noktalar
- Tasarım ilkeleri bir zevk listesi değil, her biri ölçülebilir kararlara bağlanan kurallardır.
- Hizalama, gözün ögeler arasında boşluk aramamasını sağlayan temel düzen kuralıdır.
- Görsel ağırlık dağılımı dengeyi, tekrar ise ritmi kurar; ikisi de ölçülebilir sayılarla izlenir.
- Yakınlık ilişkileri kurmadan gruplama yapılamaz; grup aralıkları birbirinden farklı olmalıdır.
- Kontrast, okuma sırasını kuran en güçlü araçtır ve yalnızca renkle sınırlı değildir.
- Tutarlılık, çok sayfalı işlerde kenar boşluğu ve yazı tipi gibi kuralların tekrarlanmasıyla sağlanır.
- Yeterlilik ilkesi, tasarımdaki her ögenin amca katkı sunmasını gerektirir.
Formüller ve kurallar
- Hizalama = ögelerin ortak dikey ve yatay hat üzerinde oturtulması
- Denge = görsel ağırlıkların sayfa üzerinde dengeli dağılımı
- Ritim = tekrar eden ögelerin düzenli aralıklarla sıralanması
- Yakınlık = ilişkili ögeler arası boşluğun ilişkisiz ögelere göre küçülmesi
- Yeterlilik = tasarımdaki her ögenin amca katkı sunması
- Tutarlılık = aynı kuralın bütün sayfalarda aynı değerle tekrarlanması
- İçerik oranı = içerik alanı ÷ sayfa alanı (yüzde)
Sık yapılan hatalar
- Ögeleri rastgele yerleştirmek: Ortak bir hat bulunmayan bir sayfa, gözün sürekli konu aradığı bir alana dönüşür ve okuma hızı düşer.
- Dengeyi sayıyla ölçmemek: Görsel ağırlık sayı değil algıdır; büyük koyu bir blok, küçük açık metinlerden daha ağır gelir.
- Grubu boşlukla ayırmamak: Birbirinden uzak ögeler arasındaki boşluk, hiçbir işlev taşımadığı için bağ kuramaz.
- Bütün sayfalarda farklı karar vermek: Her sayfada ayrı kenar boşluğu veya yazı tipi seçimi, işi bütünlüksüz gösterir.
- Amaca katmayan ögeyi korumak: Süslemek için eklenen ögeler dikkati dağıtır ve asıl mesajın okunmasını geciktirir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir sayfayı önce yalnızca siyah lekeler hâlinde görüp dengeyi boşlukla test et.
- Kenar boşluğu değerlerini yazılı bir tablo hâline getirip bütün sayfalarda aynı değeri kullan.
- Vurgulamak istediğin tek ögeyi geçici olarak çıkarıp sayfanın etkisini karşılaştır.
- Bütün ögeleri aynı dikey hatta oturtmayı deneyerek hizalamanın etkisini ölç.
- Tasarım kararını "beğendim" yerine "gruplar arası boşluk iki katına çıkarıldı" diye yaz.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.