12. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
İç Denetim ve İç Kontrol — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İç denetim ile iç kontrol arasındaki ilişkiyi açıklar.
- Risk değerlendirmesinde tehlike, risk ve şiddet kavramlarını ayırt eder.
- Denetim planı, çalışma kâğıdı ve rapor aşamalarını uygular.
- Elektrik işletmesine özgü denetim alanlarını belirler.
- Denetim bulgularını önceliklendirip düzeltici faaliyetin izlenmesini sağlar.
Önemli noktalar
- İç kontrol, riskleri azaltmak için tasarlanan faaliyetler bütünüdür; iç denetim bu faaliyetlerin bağımsız incelenmesidir.
- İç kontrolün dört boyutu yönetişim, kontrol, risk ve uyumdur.
- Risk skoru, tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile şiddetinin çarpımıdır.
- Yüksek skorlu süreçlerde kontrol önlemi sıklaştırılır ve denetim kapsamı genişletilir.
- Çalışma kâğıdında denetlenen işlem, kanıt ve sonuç birlikte kaydedilir.
- Denetimde örnekleme kapsam oranı, denetlenen tutarın toplam tuta bölümüdür.
- Bulguya verilen süre, düzeltici faaliyetin tamamlanma zamanıdır ve izlenir.
- Denetçinin kişisel çıkarı bulunması bağımsızlığı bozar ve denetimi geçersiz kılar.
Formüller ve kurallar
- Risk skoru = gerçekleşme olasılığı × şiddet.
- Önemlilik eşiği = denetim tabanı × belirlenen oran.
- Denetim kapsam oranı = denetlenen tutar / toplam tutar × 100.
- Sapma oranı = (gerçekleşen − bütçelenen) / bütçelenen × 100.
- Tahmini hata tutarı = denetlenen tutar × sapma oranı.
- Uygunluk oranı = uygun bulunan işlem sayısı / denetlenen işlem sayısı × 100.
Sık yapılan hatalar
- Denetimi kendi yaptığı işi denetlemek: Denetlenen süreci yürüten kişinin denetim yapması bağımsızlığı bozar; iki rol ayrılmadan denetim sonucu güvenilir değildir.
- Önemlilik eşiğini belirlememek: Eşik belirlenmezse her farkın sorun sayılması ya da hiçbir farkın gözden geçmemesi riski doğar.
- Bulguyu tespit edip takip etmemek: Tespit edilen açık kapatılmazsa aynı hata her dönem tekrarlanır ve risk azalmaz.
- Örneklem sonucunu doğrudan genellemek: Örneklemde bulunan sapma oranı ancak istatistiki yöntemle toplama yaygınlaştırılabilir; aksi hâlde yanlış tutar tahmin edilir.
- Yaygın hata 5: İç Denetim ve İç Kontrol konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Risk skorlarını yılda en az bir kez gözden geçirin ve gerekçesiyle birlikte kaydedin.
- Her bulguya sorumlu kişi, termin tarihi ve doğrulama yöntemi yazın.
- Denetim izini kanıtla birlikte çalışma kâğıdında belgeleyin.
- Elektrik işlerinde enerji gideri ile malzeme fire kayıtlarını birlikte inceleyin.
- Çıkar çatışması bildirimi alarak bağımsızlığı yazılı hâle getirin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.