12. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Periyodik Kontrol ve Bakım Planı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Periyodik kontrolün kapsamını ve amacını açıklar.
- Görsel muayenede aranacak hasar ve ısınma belirtilerini sıralar.
- Yalıtım direnci ve topraklama ölçümlerini sınır değerlerle karşılaştırır.
- Kaçak akım rölesi ve döngü empedansı değerlerini hesaplayarak yorumlar.
- Kapasiteye uygun bir yıllık bakım planı ve kayıt düzeni hazırlar.
Önemli noktalar
- Periyodik kontrol, tesisatın güvenliğini belirli aralıklarla doğrulamak için yapılır.
- Ölçüm yapmadan önce tesis enerjisiz hâle getirilir ve gerilimsizliği doğrulanır.
- Görsel muayene bulguları ölçümden önce kayda geçirilir.
- Yalıtım direnci 230 V devrelerde 500 V doğru gerilimle ölçülür ve 0,5 MΩ üzerinde beklenir.
- Kaçak akım rölesi için 1 × IΔn ve 5 × IΔn açma süreleri ayrı ayrı ölçülür.
- Döngü empedansı, Zs ≤ U0 / Ia sınırıyla karşılaştırılır.
- Bakım planı sıklığı risk değerlendirmesine ve geçmiş kayıtlara göre belirlenir.
- Plan kapasitesi, toplam devre sayısının ay sayısına bölünmesiyle kontrol edilir.
- Her ölçüm değeri, birimi, sınırı ve sonucu ile birlikte kaydedilir.
Formüller ve kurallar
- Zs ≤ U0 / Ia (döngü empedansı sınırı)
- Ia = k × In (B tipi için k = 5 üst değer)
- ΔU = 2 × I × L × ρ / S (tek fazlı hat gerilim düşümü)
- ΔU% = ΔU / U × 100
- Yalıtım direnci ≥ 0,5 MΩ (230 V devre, 500 V doğru gerilimle ölçüm)
- RA ≤ 50 / IΔn (TT sistemde 50 V dokunma gerilimi sınırı)
- Ayda ölçülecek devre sayısı = toplam devre / 12
- Yıllık gözlem sayısı = 12 / gözlem periyodu (ay)
- Başarı oranı % = geçen devre / toplam devre × 100
Sık yapılan hatalar
- Hata: Test düğmesine basıp kaçak akım rölesini tam olarak kontrol edilmiş saymak. Doğrusu: Ölçülü test cihazıyla açma süresini ölçmek.
- Hata: Yalıtım ölçümünü enerjili devrede yapmak. Doğrusu: Tesis enerjisiz, devre açık ve cihazlar ayrılmış hâlde ölçmek.
- Hata: Sınır değerleri sistem türünü ve kesici tipini dikkate almadan kullanmak. Doğrusu: Koruma sistemine ve kesici akımına göre sınırı yeniden hesaplamak.
- Hata: Ölçüm değerini birimsiz yazmak. Doğrusu: Her değeri birimi, sınırı ve sonucu ile birlikte kaydetmek.
- Hata: Görsel muayene bulgusunu ölçüm sonucuyla karıştırmak. Doğrusu: Fiziksel bulgu ve sayısal değeri ayrı kayıt altına almak.
- Hata: Tek bir ölçüme bakıp eğilimi görmezden gelmek. Doğrusu: Önceki yılların değerleriyle karşılaştırıp sapmayı izlemek.
- Hata: Plan sıklığını kapasiteye bakmadan belirlemek. Doğrusu: Toplam devre sayısını ay sayısına bölerek iş yükünü hesaplamak.
- Hata: Gerilim düşümünde ileri-geri yolu hesaba katmamak. Doğrusu: Tek fazlı hatta formülde 2 katsayısını kullanmak.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ölçüme başlamadan önce her devrenin sınır değerini bir tabloya yazıp ölçüm sırasında karşılaştır.
- Yalıtım ölçümünü her zaman aynı gerilimle ve benzer koşulda yap; farklı koşullardaki değerleri doğrudan kıyaslama.
- Kayıt formuna birim alanını zorunlu olarak ekle; çıplak sayılar yorumlanamaz.
- Pano bulgularını ölçümden önce fotoğraflayıp rapora ekle; sonradan incelemek için kanıt olur.
- Bakım planını yazarken kapasiteyi ay sayısına bölerek kontrol et; uygulanamayan takvimden kaçın.
- Kaçak akım rölesi testini düzenli aralıklarla ölçülü cihazla tekrarla; yalnızca test düğmesine güvenme.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.