12. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Arıza İstatistikleri ve Güvenilirlik — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Arıza istatistikleriyle güvenilirlik analizinin temel kavramlarını açıklar ve aralarındaki ilişkiyi kurar.
- Arıza yoğunluğu, ortalama arıza aralığı ve ortalama onarım süresi değerlerini verilen verilerden hesaplar.
- Kullanılabilirlik oranını hesaplayarak ekipmanın çalışma performansını yorumlar.
- FMEA yönteminde risk öncelik puanını hesaplar ve yüksek puanlı arızayı gerekçesiyle önceliklendirir.
- Pareto analizi ile sık tekrarlayan arıza nedenlerini belirler ve önleyici bakım önerisi geliştirir.
Önemli noktalar
- Arıza yoğunluğu saat cinsinden hesaplanır; gün veya vardiya cinsine çevrilirse karşılaştırmalar bozulur.
- Ortalama arıza aralığı arıza yoğunluğunun tersidir; ikisi birlikte raporlanmalıdır.
- Kullanılabilirlik oranı aralık ve onarım sürelerinin büyüklüğüne birlikte duyarlıdır.
- Pareto analizinde ilk sıradaki nedenler toplam arızaların büyük bölümünü oluşturur.
- Risk öncelik puanı yüksek olan arıza modu yatırım planında ilk sıraya alınır.
- Arıza oranının son dönemde yükselmesi yıpranma bölgesine geçildiğini gösterir.
Formüller ve kurallar
- Arıza yoğunluğu (λ) = arıza sayısı ÷ toplam çalışma süresi.
- Ortalama arıza aralığı (MTBF) = 1 ÷ arıza yoğunluğu.
- Ortalama onarım süresi (MTTR) = toplam onarım süresi ÷ arıza sayısı.
- Kullanılabilirlik = MTBF ÷ (MTBF + MTTR).
- Risk öncelik puanı = önem × oluşum sıklığı × tespit zorluğu.
- Beklenen arıza sayısı = toplam çalışma süresi ÷ MTBF.
Sık yapılan hatalar
- Ortalama arıza aralığını arıza yoğunluğu sanmak: Aralık, yoğunluğun tersidir; 0,02 arıza/saat için aralık 50 saattir, 0,02 saat değil.
- Kullanılabilirlikte paydayı yalnızca onarım süresiyle kurmak: Payda, ortalama arıza aralığı ile ortalama onarım süresinin toplamıdır; aralık ihmal edilirse sonuç gerçekçi olmaz.
- Risk öncelik puanını toplama yerine çarpma ile hesaplamamak: Üç ölçüt birbiriyle çarpılır; toplam yapılırsa yüksek tespit zorluğu taşıran arızalar sıralamada geri kalır.
- Pareto yüzdesinde paydayı sadece ilk nedenin sayısı almak: Payda daima tüm arıza sayısıdır; böylece kümülatif eğri doğru kurulur.
- Saat yerine gün bazında yoğunluk hesaplamak: Gün cinsine geçirilen değerler farklı raporlar arasında karşılaştırılamaz hâle gelir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Her hesapta önce arıza sayısını, çalışma süresini ve onarım süresini ayrı satırlara yazarak birim kontrolü yapın.
- Kullanılabilirlik hesabında payda olan toplamı önce bulup sonra oranı almak hata olasılığını azaltır.
- Pareto kümülatif eğrisini çizerken yüzde 80 eşiğini işaretleyin, o noktanın üstündeki nedenleri hedefleyin.
- Risk öncelik puanlarını aynı puanlama ölçütüyle ve aynı ekiple belirleyin; aksi hâlde karşılaştırma anlamını yitirir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.