12. SınıfBilişim Teknolojileri
Kullanıcı Yönetimi ve Erişim Denetimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kimlik doğrulama ile yetkilendirme kavramlarını ayırt eder ve işlem sırasını belirler.
- Hesap yaşam döngüsünde açma, değiştirme, askıya alma ve kapatma adımlarını uygular.
- Rol bazlı erişim denetimi ile en az ayrıcalık ilkesini örneklerle uygular.
- Parola politikası ve çok faktörlü doğrulama kurallarını gerekçesiyle seçer.
- Erişim denetim kayıtlarını okur ve bir olayı kayıtlardan çıkararak analiz eder.
Önemli noktalar
- Önce kimlik doğrulama, ardından yetkilendirme yapılır.
- Görev değişikliğinde eski role ait yetkiler önce geri alınır.
- En az ayrıcalık ilkesi, yalnızca görev için gereken yetkiyi verir.
- Görevler ayrılığında kayıt ve onay farklı kişilerde olmalıdır.
- Parolalar düz metin yerine geri döndürülemeyen biçimde saklanır.
- Ayrıcalıklı hesaplar kişisel kullanılmalı ve kullanımları kaydedilmelidir.
Formüller ve kurallar
- Toplam yetki kaydı = kullanıcı sayısı × kullanıcı başına yetki sayısı.
- Kullanıcı sayısı = toplam yetki kaydı ÷ kullanıcı başına yetki sayısı.
- Erişim denetim matrisi hücre sayısı = kaynak sayısı × işlem sayısı.
- Kapatılacak hesap sayısı = toplam hesap sayısı × etkin olmayan oranı.
- Günlük denetim alanı sayısı = günlük olay sayısı × olay başına alan sayısı.
- Değiştirme sayısı = toplam ay ÷ parola değiştirme periyodu (ay).
Sık yapılan hatalar
- Parolaları düz metin dosyada saklamak: Parolanın saklanma biçimi, saklama koşulunun kendisini geçersiz kılar; geri döndürülemeyen bir yöntem kullanılmalıdır.
- Yönetici hesabını paylaşmak: Paylaşılan hesap eylemi kime ait olduğunu gizler ve hesap kapatıldığında erişimler birden kesilir.
- Görev değişikliğinde yeni yetkiyi eski yetkiyle birlikte bırakmak: Eski yetki geri alınmazsa çalışan artık görevinde olmadığı kaynaklara erişebilir.
- Erişim izlerini tutmamak: Kayıt tutulmazsa gerçekleşen bir olay sonradan incelenemez ve sorumluluk belirlenemez.
- Parolayı kolay kılmak yerine değiştirme sıklığını artırmak: Parolanın uzunluğu ve güçlüğü, değiştirme sıklığından daha belirleyicidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Erişim denetim matrisini önce kaynak ve işlem listelerini yazarak oluştur.
- Yetki isterken gerekçe ve yürürlük tarihi yaz; denetimde kanıt işe yarar.
- Hesap kapatma adımlarını liste hâline getir ve her adımı kaydet.
- Parola yerine parola yöneticisi kullanmayı öner; parolayı ekrana yazma.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.