Mantık · 12. Sınıf · 16 soru
Bilimsel Düşünce ve Mantık konusundan seçilmiş 16 çözümlü soru. Şıkları kendin işaretle, sonra "Cevabı göster" ile doğru cevabı ve açıklamayı gör.
Önce konunun anlatımını okumak istersen Bilimsel Düşünce ve Mantık konu anlatımı sayfasına gidebilirsin.
Yanlışlanabilir ve sınanabilir geçici açıklamaya ne denir?
Doğru cevap: B) Hipotez
Hipotez denir; sınanabilir olması ve yanlışlanabilecek biçimde kurulması bilimsel açıklama için temel koşuldur.
Deneyde bilinçli olarak değiştirilen etkene ne denir?
Doğru cevap: C) Bağımsız değişken
Bağımsız değişken denir; deneyci tarafından bilerek değiştirilen bu etki sonuca nasıl yansıyor diye izlenir.
Aynı koşullarda aynı sonucun elde edilebilmesine ne ad verilir?
Doğru cevap: D) Tekerrürlük
Tekerrürlük söz konusudur; sonucun başka deneyciler tarafından da elde edilebilmesi bulgunun değerini belirler.
Denetim grubunun görevi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A) Karşılaştırma olanağı sağlamak
Karşılaştırma olanağı sağlamaktır; işlem uygulanmayan grup sayesinde gözlenen farkın gerçekten etkiden mi geldiği anlaşılır.
Genel bir kuraldan özel bir sonuca varan çıkarım hangisidir?
Doğru cevap: B) Tümdengelim
Tümdengelim söz konusudur; genel kuralın koşulunu karşılayan örnek için sonuç zorunlu hâle gelir.
Deneyde aynı anda birden fazla koşulun değiştirilmesi neden sakıncalıdır?
Doğru cevap: B) Neden belirlenemez
Neden belirlenemez; birden fazla değişken birlikte değişirse gözlenen farkı hangi etkinin ürettiği ayırt edilemez.
İki olayın birlikte değişmesi biri diğerine neden olur anlamına mı gelir?
Doğru cevap: C) Hayır, ara değişken olabilir
Hayır, ara değişken olabilir; ilişkiyi nedensellikten ayırmak gerekir, gizli bir etki ya da tesadüf söz konusu olabilir.
Hipotezi sınarken elde edilen sonuç hipoteze uymuyorsa ne yapılmalıdır?
Doğru cevap: D) Hipotez yeniden gözden geçirilmeli
Hipotez yeniden gözden geçirilmeli; uyuşmazlık bulununca açıklama değiştirilir ya da dayanağı güçlendiren yeni veri toplanır.
Endüktif çıkarımın gücü aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?
Doğru cevap: A) Örnek sayısı ve temsiliyetine
Örnek sayısı ve temsiliyetine bağlıdır; çok çeşitli ve yeterli örnek toplandığında genelleme daha güçlü dayanak kazanır.
Tümdengelimde sonuç, dayanak doğruysa nasıl bir değer taşır?
Doğru cevap: C) Zorunludur
Zorunludur; geçerli yapıda dayanak doğruysa sonucun reddedilmesi tutarsızlık doğurur.
Endüksiyon ile tümdengelim arasındaki temel fark hangisidir?
Doğru cevap: B) Biri örnekten, diğeri kuraldan gider
Biri örnekten, diğeri kuraldan gider; endüksiyon gözlemden genelleme, tümdengelim ise genel kuraldan özel sonuca gider.
Karşıt örneğin bilimsel düşüncedeki katkısı nedir?
Doğru cevap: C) Kapsamı sınırlar ve çürütür
Kapsamı sınırlar ve çürütür; evrensel bir iddia karşıt örnekle geçersizleştiğinde açıklama daha küçük ve doğru kapsama çekilir.
Bir hipotezin bilimsel olması için hangi koşul şarttır?
Doğru cevap: D) Sınanabilir biçimde kurulması
Sınanabilir biçimde kurulması şarttır; sınanamayacak bir açıklama gözlem ve ölçümle denetlenemediğinden bilimsel değer taşımaz.
Aynı deneyin farklı deneyciler tarafından tekrarlanması neden önemlidir?
Doğru cevap: A) Sonucu kişisel yoruma karşı korur
Sonucu kişisel yoruma karşı korur; bağımsız tekrar bulgunun deneyciye özgü bir etki olmadığını gösterir.
Tümdengelimli çıkarımda genel kural yanlışsa ne olur?
Doğru cevap: D) Yapı hâlâ geçerli olabilir
Yapı hâlâ geçerli olabilir; geçerlilik yapıya baktığı için öncül yanlışken sonuç dayanaktan yine çıkar ama sağlam değildir.
Kısa bir durum betimlemesi verildiğinde Bilimsel Düşünce ve Mantık konusunda en akılcı yargı hangisidir (12. sınıf, soru 4)?
Doğru cevap: A) Açıkça desteklenen yargı geçerli sayılır
Açıkça desteklenen yargı seçeneği ileri düzeyde en uygun ve tutarlı sonucu verir; diğer seçenekler kapsam ya da gereksiz ek içerir.
Soruları çözdükten sonra konuyu pekiştir: önce anlatımı oku, sonra konunun testini çöz.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç