12. SınıfKimya

Molekül Geometrisi ve VSEPR Kuramı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Merkez atom çevresindeki elektron bölgelerinin itişimi ile molekül geometrisini açıklar.
VSEPR kuramını kullanarak basit bileşiklerin geometrisini ve bağ açısını tahmin eder.
Elektron bölgesi sayısına göre hibritizasyon ile geometri ilişkisini kurar.
Polar ve apolar molekülleri geometri ve bağ kutupluluğu üzerinden ayırt eder.
Günlük yaşam ve laboratuvarda gözlenen özelliklerle molekül geometrisi arasındaki ilişkiyi örneklerle değerlendirir.

Temel geometri elektron bölgeleriyle, molekül geometrisi yalnız atomlarla belirlenir.
Serbest elektron çifti molekül geometrisinde görünmez ancak açıyı etkiler.
CO₂ doğrusal ve apolardır; H₂O bükülü ve polardır; bu fark geometriden gelir.
Amonyakta üç bağ ve tek çift elektron bulunduğundan geometri trigonal piramittir.
Hibritizasyon yalnız merkez atomun bölge sayısına göre belirlenir.
Molekül geometrisi suda çözünürlük, kaynama noktası ve tepkime hızını etkiler.

VSEPR: merkez atom çevresindeki elektron bölgeleri birbirinden mümkün olduğunca uzaklaşır.
2 bölge → doğrusal (180°); 3 bölge → düzlemsel (120°); 4 bölge → tetrahedral (109,5°).
Tek çift elektron bağları sıkıştırır: CH₄ 109,5°, NH₃ 107°, H₂O 104,5°.
Çift bağ VSEPR hesabında tek bölge sayılır; pi bağı ayrı bölge oluşturmaz.
Bölge sayısı 4 → sp³, 3 → sp², 2 → sp hibritleşmesine karşılık gelir.
Bağ kutuplukları simetrik dağılırsa dipol momentleri birbirini götürür ve molekül apolar olur.

Çift bağı iki bölge saymak: VSEPR'da çift bağ tek bölgedir; iki sayılan öğrenci geometriyi yanlış kurar.
Elektron bölgesi ile atom sayısını karıştırmak: NH₃'te dört bölge vardır ama molekül geometrisi üç atomla tanımlanır.
Simetrik molekülü polar sanmak: bağ kutuplukları birbirini götürüyorsa molekül apolardır.
Hibritizasyonu yalnız atamadan çıkarmak: sp³, sp² ve sp bölge sayısına göre belirlenir, atom numarasına göre değil.
Yaygın hata 5: Molekül Geometrisi ve VSEPR Kuramı konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.

Önce merkez atomu yaz, sonra bölge sayısını say; şıklara ondan sonra geç.
Çift bağı tek bölge say, çift bağı atom eşiği sanma hatasına düşme.
H₂O'nun bükülü, CO₂'nin doğrusal, CH₄'ün tetrahedral olduğunu nedeniyle ezberle.
Açı sorularında tek çift elektron sayısını işaretle; her çift yaklaşık 2-3° düşürür.
Polarite sorusunda önce geometriyi belirle, sonra dipolleri dene.