12. SınıfKimya
Polimerler ve Katlanmış Yapılar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Katılma ve kondensasyon polimerleşmesini ürünlerine göre karşılaştırır.
- Polimerlerin tekrarlayan birim ve polimerleşme derecesi kavramlarını açıklar.
- Doğrusal, dallanmış ve çapraz bağlı polimer yapılarını karşılaştırır.
- Termoplastik ve termoset polimerlerin ısıya tepkisini farklılaştırır.
- Zincirler arası etkileşimlerin polimer özelliklerine etkisini açıklar.
- Biyobozunur polimerlerin çevresel değerini gerekçesiyle tartışır.
Önemli noktalar
- Katılma polimerleşmesinde yan ürün oluşmaz ve kütle kaybı yaşanmaz.
- Kondensasyon polimerleşmesinde su gibi küçük moleküller açığa çıkar.
- Polimerleşme derecesi, bir moleküldeki tekrarlayan birim sayısıdır.
- Doğrusal polimerler daha kolay erir, dallanmış olanlar daha az kristalleşir.
- Termoplastikler ısıtıldığında yumuşar, termosetler yumuşamaz.
- Çapraz bağ yoğunluğu arttıkça polimer sertleşir ve erime noktası yükselir.
- Biyobozunur polimerler mikroorganizmalar tarafından parçalanabilir.
Formüller ve kurallar
- Katılma polimerleşmesi: n CH₂=CH₂ → (CH₂–CH₂)n (yan ürün yok)
- Kondensasyon polimerleşmesi: n HOOC–COOH + n HO–CH₂–CH₂–OH → polyester + (2n−1) H₂O
- Polimerleşme derecesi = polimerin mol kütlesi / monomerin mol kütlesi
- Tekrarlayan birim kütlesi = polimerin mol kütlesi / derecelendirme
- Termoplastik: ısıtılınca yumuşar, soğuyunca sertleşir
- Termoset: çapraz bağlı ağ yapısı nedeniyle yeniden yumuşamaz
- Kristallik derecesi arttıkça yoğunluk ve sertlik artar
Sık yapılan hatalar
- Katılma ve kondensasyon polimerleşmesini ters adlandırmak: Katılma polimerleşmesinde yan ürün oluşmaz, kondensasyon polimerleşmesinde ise küçük moleküller ayrılır.
- Polimerleşmede kütle kaybının her zaman olduğunu düşünmek: Katılma polimerleşmesinde çift bağlar açılır, hiçbir küçük molekül çıkmaz ve kütle korunur.
- Termoset polimerlerin tekrar yumuşadığını sanmak: Termosetlerde çapraz bağlar ısıtıldıktan sonra kalıcıdır; molekül ağ yapısı bozulmaz.
- Polimerleşme derecesini molekül kütlesiyle aynı saymak: Derecelendirme birim sayısıdır; mol kütlesinin monomer mol kütlesine bölümüyle bulunur.
- Biyobozunur polimerlerin her ortamda ayrıştığını düşünmek: Biyobozunurluk, uygun koşulların sağlanmasına bağlıdır; parçalanma zaman ve ortam ister.
Hızlı tekrar ipuçları
- Polimerleşme türünü, yan ürün oluşup oluşmadığına bakarak ayır.
- Polimerleşme derecesini, polimerin mol kütlesini monomer mol kütlesine bölerek bul.
- Termoplastik ile termoset arasındaki farkı ısıtıp soğutma deneyiyle düşün.
- Mekanik dayanıklılığın çapraz bağ yoğunluğuyla ilişkisini unutma.
- Biyobozunurluk için kaynak ve parçalanabilirlik olmak üzere iki koşulu birlikte değerlendir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Polimerler ve Katlanmış Yapılar konusunun çözümlü sorularını çöz.