12. SınıfKimya
Karbonhidratlar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Karbonhidratları monosakkarit, disakkarit ve polisakkarit olarak sınıflandırır.
- Glikozit bağının oluşumunda su açığa çıkmasını açıklar.
- Nişasta, glikojen, selüloz ve kitin polisakkaritlerini karşılaştırır.
- Heksozların halka yapısını ve anomer kavramını açıklar.
- Karbonhidratların enerji depolama ve yapısal görevlerini ayırt eder.
- Karbonhidratların sindirim basamaklarını sırayla açıklar.
Önemli noktalar
- Karbonhidratların genel formülü Cn(H2O)m biçiminde yazılır.
- Glikozit bağı oluşurken bir molekül su açığa çıkar.
- Nişasta ve glikojen enerji depo, selüloz ve kitin ise yapısal görev üstlenir.
- Glikojen, nişastadan daha fazla dallanma gösterir ve hayvanlarda bulunur.
- Heksozlar sulu çözeltide halka yapısıyla bulunur ve anomer oluşturur.
- Karbonhidratların sindirim sonunda glikoz hâlinde emilir.
- Deydrom altı karbonludur ve şeker grubu karbonuna bağlıdır.
Formüller ve kurallar
- Karbonhidrat genel formülü: Cn(H2O)m
- Monosakkarit: C3H6O3 … C8H16O8 (3-8 karbon)
- Glikozit bağı oluşumu: C6H12O6 + C6H12O6 → C12H22O11 + H2O
- Heksozların halka yapısında 5 veya 6 halka üyesi bulunur
- Polisakkarit tekrarlayan birimi: (C6H10O5)n (nişasta, glükozen)
- Sindirim basamakları: ağız (amilaz) → mide → ince bağırsak (maltoz, sükroz)
Sık yapılan hatalar
- Nişasta ve glikojenin aynı madde olduğunu düşünmek: İkisi de depo polisakkarididir ancak nişasta bitkilerde, glikojen hayvanlarda bulunur ve dallanma sıklıkları farklıdır.
- Glikozit bağı oluşurken su açılmadığını söylemek: İki monosakkarit birleşirken aralarından bir su molekülü ayrılır; toplam kütle bu yüzden azalır.
- Selülozun insanda sindirildiğini varsaymak: İnsan selülaz enzimi taşımadığı için selüloz sindirilemez ve diyet lifi olarak görev yapar.
- Şeker çözeltisinde halka yapısının bulunmadığını düşünmek: Sulu çözeltilerde monosakkaritler büyük ölçüde halka biçiminde bulunur ve anomer oluşturur.
- Disakkaritlerin hepsinin indirgeyici olmadığını unutmak: Sükroz gibi bazı disakkaritler indirgeyici değildir çünkü her iki anomer karbonu da bağdadır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sınıflandırmada önce karbon sayısına bak: üç ile sekiz arası monosakkarittir.
- Nişasta ile glikojeni karşılaştırırken dallanma sıklığını ve bulundukları canlı grubunu birlikte değerlendir.
- Selülozun sindirilmemesini insanda bulunmayan enzimle açıkla.
- Heksozların halka yapısını çizerken anomer karbonunu ve hidroksil grubunun yönünü mutlaka göster.
- Sindirim basamaklarını enzimiyle birlikte sırala; ağız, mide ve ince bağırsak ayrımı nettir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Karbonhidratlar konusunun çözümlü sorularını çöz.