12. SınıfFizik
Modern Fizik ve Görelilik — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Özel göreliliğin temel varsayımlarını açıklar.
- Zaman genişlemesi ve uzunluk kısalmasını yorumlar.
- Kütle-enerji eşdeğerliğini kullanır.
- Fotoelektrik olayı açıklar.
- Madde dalgalarını ve belirsizlik ilkesini tanır.
Önemli noktalar
- Işık hızı tüm eylemsiz gözlemciler için aynıdır.
- Görelilik etkileri yalnızca ışık hızına yakın hızlarda belirginleşir.
- Fotoelektrik olayda akım şiddeti ışık şiddetine, elektron enerjisi frekansa bağlıdır.
- Fotoelektrikte frekans eşik değerinin altında ise elektron kopmaz.
- E = h · f ile plançak enerjisi hesaplanır.
- Görelikte hareket eden saat daha yavaş akar.
- E = m · c² kütlenin enerjiye eşdeğerliğini verir.
Formüller ve kurallar
- Zaman genişlemesi: Δt = Δt₀/√(1 − v²/c²)
- Uzunluk kısalması: L = L₀√(1 − v²/c²)
- Kütle-enerji: E = m·c²
- Fotoelektrik: E_k = h·f − W
- de Broglie dalga boyu: λ = h/(m·v)
- Belirsizlik: Δx·Δp ≥ h/4π
Sık yapılan hatalar
- Görelilik etkilerini günlük hızlarda beklemek: Etkiler v ≈ c olduğunda önemlidir.
- Fotoelektrikte eşik enerjisini unutmak: E_k = hf − W'dir.
- E = mc²'de birimleri karıştırmak: Kütle kg, hız m/s olmalıdır.
- Şiddeti artırınca elektron kopacağını sanmak: Frekans eşiği aşmalıdır.
- Kütle ile ağırlığı karıştırmak: Görelikte kütle artar, ağırlık ayrıca tanımlıdır.
- Zamanın her yerde aynı aktığını sanmak: Hıza bağlı olarak zaman genişler.
Hızlı tekrar ipuçları
- Görelilik sorularında v/c oranını kullanarak karekök ifadesini hesapla.
- Fotoelektrikte frekans eşikten küçükse elektron kopmaz.
- de Broglie dalga boyu için momentumu doğru yaz.
- Fotoelektrikte şiddet değil frekans belirleyicidir.
- Görelilik sorusunda v ile c oranını karşılaştır.
- Quantum sorularında "belirli enerji düzeyi" kalıbını yakala.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Modern Fizik ve Görelilik konusunun çözümlü sorularını çöz.