12. SınıfFelsefe
Bilgi Felsefesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bilgi ile görüş, bilgi ile inanç arasındaki farkı açıklar.
- Doğrulanabilirlik, doğruluk ölçütü olarak eleştiril biçimde tartışır.
- Şüphecilik, kesinlik ve şüphe arasındaki dengeyi sorgular.
- Aşkın ve a priori bilgi kavramlarını örneklerle açıklar.
- Bilginin kaynağı sorununa farklı görüşleri karşılaştırır.
Önemli noktalar
- Bilgi, en azından doğrulanabilir ve doğru olan inançtır; salt inanç bilgi sayılmaz.
- Doğrulanabilirlik ilkesi, bir önermenin ancak deneyle ya da gözlemle sınanabiliyorsa anlamlı sayılmasını ister.
- Descartes şüpheciliğinde bütün kuşkular sıralanır ve nihayet kesin bir zemine ulaşılır.
- A priori bilgi deneye bağlı olmadan, a posteriori bilgi ise deneye bağlı olarak elde edilir.
- Analitik felsefe, dilin mantıksal analizini bilgi sorunlarının çözümünde temel alır.
- Rasyonalizm bilgiyi akla, empirizm bilgiyi deneye dayandırır; ikisi de tek başına yeterli görülmez.
- Yanılgı ve aldanma, doğruluğun üç şartından birinin gerçekleşmemesinden doğar.
Formüller ve kurallar
- Bilgi = doğru + doğrulanabilir + inanç (üç şart birlikte aranır)
- Doğrulanabilirlik: deneyle sınanabilirlik ölçütü
- Descartes şüphe sıralaması: duyu → dilin yanıltıcılığı → evrenin varlığı → kesin akıl
- A priori / a posteriori bilgi ayrımı
- Cogito ergo sum: düşünen özne kesinlik noktasıdır
- Analitik-dilbilimsel felsefe yöntemi: kavramın anlam analizi
Sık yapılan hatalar
- Her inancı bilgi saymak: Bilgi için doğruluk şartı aranır; yanlış bir inanç bilgi değildir.
- Doğrulanabilirliği yeterli görmek: Yanlış bir önerme de doğrulanabilir olabilir; doğrulama doğruluğu tek başına kanıtlamaz.
- A priori bilgiyi deneyden önce öğrenmek sanmak: A priori kavram deney gerektirmeyen bilgidir, zamandan önce öğrenilen bir şey değildir.
- Şüpheciliği yalnızca kararsızlık sanmak: Şüphecilik, kesin bilginin temeline yönelik metodik bir sorgulamadır.
- Yaygın hata 5: Bilgi Felsefesi konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Görüş ile bilgi arasındaki farkı soru cümlesi ile önerme arasındaki fark gibi düşün.
- Doğrulanabilirlik ilkesinin güçlü yanını ve zayıf yanını birlikte yaz.
- Descartes'ın cogito hamlesinde hangi kuşkunun düştüğünü işaretle.
- A priori ve a posteriori ayrımına kendi örneğinden birer tane ver.
- Şüpheciliğin aşırı ucu ile eleştirel şüphecilik arasındaki farkı not al.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.