12. SınıfFelsefe
Bilim Felsefesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bilim felsefesinin temel sorularını açıklar.
- Tümevarım sorununu tanımlar.
- Popper'ın yanlışlanabilirlik ilkesini açıklar.
- Kuhn'un paradigma kavramını yorumlar.
- Bilimsel değişimi değerlendirir.
Önemli noktalar
- Popper için bilimsellik ölçütü yanlışlanabilirliktir.
- Kuhn bilimin devrimsel değişimini vurgular.
- Tümevarım sorunu, genel yasaların kesinliğini sorgular.
- Yanlışlanabilirlik Popper'ın bilim ölçütüdür.
- Kuhn'a göre bilim paradigmalar içinde ilerler.
- Gözlem tamamen nötr değildir.
- Bilim-teknoloji-toplum ilişkisinde etik denge gerekir.
Formüller ve kurallar
- Tümevarım: gözlem → genel yasa
- Yanlışlanabilirlik: Popper
- Paradigma ve bilimsel devrim: Kuhn
- Normal bilim → bunalım → devrim
- Bilim ölçütü: yanlışlanabilirlik (Popper)
- Bilim tarihi: paradigma değişimi (Kuhn)
- Gözlem-soru-sonuç: tekrarlanabilirlik şartı
Sık yapılan hatalar
- Popper'ı doğrulamacı sanmak: Popper yanlışlanabilirliği ölçüt alır.
- Kuhn'un değişimini sürekli ilerleme sanmak: Devrimsel kesintiler vardır.
- Tümevarımı kesin sanmak: İstisna olasılığı kalır.
- Yanlışlanabilirliği yanlış anlamak: Doğrulanabilirlik değil, çürütülebilirliktir.
- Kuhn'u ilerleme karşıtı sanmak: Paradigma değişimiyle gelişimi anlatır.
- Gözlemü saf sanmak: Araç ve kavram seçimi etkilidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Popper ve Kuhn'un bilim görüşlerini karşılaştır.
- Bilimsellik ölçütlerini örnekle açıkla.
- Tümevarım sorununu gündelik örneklerle ilişkilendir.
- İsim-kavram eşlemesini tek satırda yaz: Popper-yanlışlanabilirlik.
- «Bilim nedir» sorularında ölçütlere, «bilim tarihi» sorularında paradigmalara bak.
- Etik sorularda onam ve gizlilik sözcüklerini ara.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.