12. SınıfCoğrafya
Ekonomik Faaliyetler ve Kaynaklar – Uygulama ve Değerlendirme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Ekonomik göstergeleri tablo ve grafik üzerinden okur.
- Bir bölgenin kaynak envanterini çıkarır.
- Sanayi tesisi yeri seçimini ölçütlerle değerlendirir.
- Dış ticaret verilerinden bağımlılık çıkarımı yapar.
- Sürdürülebilir kalkınma önerilerini sınar.
- Kalkınma planı hedeflerini somut verilerle karşılaştırır.
Önemli noktalar
- Pay veren tablolarda eksik kısım diğer kalemlerden gelir, toplam 100'dür.
- Tek dönemlik sıçrama trend değildir; eğilim en az üç dönem izlenir.
- Yenilenemez kaynakta en yüksek kazanç, işlenmiş ürün ihracatından gelir.
- Sanayi yeri seçiminde ham madde ağırlıklı ürünler cevherin yanına kurulur.
- Tek pazara bağımlılık, o ülkedeki talep daralmasında ihracatı hızla düşürür.
- Sürdürülebilir kalkınma üç dengeyi birlikte ister; yalnızca büyüme yeterli değildir.
- Kalkınma planlamasında hedef ile gerçekleşen veri ayrı ayrı okunmalıdır.
Formüller ve kurallar
- Sektör payları toplamı artı diğer kalemler = %100.
- Trend belirleme için en az üç dönem üst üste aynı yön gerekir.
- Katma değer = satış fiyatı − ham madde ve ara malı maliyeti.
- Bağımlılık = tek pazar (veya tek ürün) payının toplam içindeki oranı.
- Sürdürülebilirlik = ekonomik büyüme + sosyal adalet + çevresel koruma.
- Sapma = gerçekleşen değer − planlanan hedef.
Sık yapılan hatalar
- Payların toplamını 100 sanmamak: Eksik kısım diğer kalemlerdedir; paylar toplanırken %100'e tamamlanır.
- Tek yıllık veriden trend çıkarmak: Tek dönemlik artış veya düşüş geçici etkilerle oluşabilir, eğilim için süreklilik gerekir.
- Hedef ile gerçekleşeni karıştırmak: Plan hedefi beklentidir, gerçekleşen ölçülmüş değerdir; ikisi aynı sütunda okunmamalıdır.
- Sanayi yeri seçiminde tek ölçüt aramak: Hem ham madde hem enerji hem iş gücü birlikte değerlendirilmezse seçim hatalı olur.
- Yenilenemez kaynakta yalnızca satış miktarına bakmak: Ham madde ihracatı düşük katma değer üretir; asıl ölçüt işlenmiş ürün payıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Oran sorularında önce paydaki birimi kontrol et; yüzde ile milyar doları karıştırma.
- Trend sorularında dönemi say: üç dönem aynı yönlüyse eğilim vardır.
- Yer seçiminde ürünün ağırlığını sor: ağır ve kolay bozulan ürün kaynağa, hafif ve pahalı ürün pazara gider.
- Bağımlılık sorularında iki ayrı oranı ayrı ayrı hesapla: pazar ve ürün.
- Sınavda sapma sorularında işareti asla unutma; eksili sapma hedefin altında kalmaktır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Ekonomik Faaliyetler ve Kaynaklar – Uygulama ve Değerlendirme konusunun çözümlü sorularını çöz.