12. SınıfCoğrafya
Küresel Ticaret — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İhracat, ithalat, dış ticaret dengesi ve cari açık kavramlarını açıklar.
- Serbest ticaret ile korumacılık politikalarını karşılaştırır.
- Gümrük vergisi ve kota gibi engellerin işlevini değerlendirir.
- Türkiye'nin başlıca ticaret ortaklarını ve ürün gruplarını belirler.
- Ticaretin üretici ve tüketiciye etkisini yorumlar.
Önemli noktalar
- İhracat ülkeden mal çıkışı, ithalat ülkeden mal girişi anlamına gelir.
- Enerji ithalatı yüksekliği cari açığı yapısal hâle getirir.
- Serbest ticaret uzmanlaşmaya ve fiyat rekabetine dayanır.
- Gümrük vergisi yerli üreticiyi geçici olarak korur.
- Tek pazara bağımlılık ihracatta kırılganlık yaratır.
- Gümrük Birliği, Türkiye ile AB arasındaki ticaret çerçeveini belirler.
- Turizm gelirleri hizmet dengesini destekler.
Formüller ve kurallar
- Dış ticaret dengesi = ihracat − ithalat.
- Cari açık = (mal + hizmet + gelir) giderlerinin gelirleri aşması.
- Serbest ticaret dayanağı: karşılaştırmalı üstünlük.
- Korumacılık araçları: gümrük vergisi, kota, sübvansiyon.
- Gümrük vergisi → ithal fiyat artışı → yerli ürüne avantaj.
- Risk = tek pazar (veya tek ürün) payının yüksekliği.
- Çeşitleme → talep dalgalanmasına karşı dayanıklılık.
Sık yapılan hatalar
- İhracat ile ithalatı ters anlamak: İhracat malın ülkeden çıkışıdır.
- Cari açığı dış ticaret dengesiyle eşitlemek: Cari denge hizmet ve gelir hareketlerini de kapsar.
- Gümrük vergisinin kalıcı koruma sanılması: Uzun vadede rekabetçilik düşebilir.
- Serbest ticaretin bedava olduğu düşünülmesi: Fiyat avantajı rekabetle gelir, girdi ve iş gücü maliyeti silinmez.
- Tek pazarı güvenli sanmak: Talep daralmasında ihracat hızla düşer.
Hızlı tekrar ipuçları
- Denge sorularında işareti asla unutma: ihracat − ithalat.
- Korumacılık sorularında aracın fiyatı yoksa miktarı sınırlandırdığını hatırla.
- Bağımlılık sorularında iki ayrı oranı ayrı hesapla: pazar ve ürün.
- Türkiye sorularında ithalat kalemlerinde enerjiyi ara, ihracatta sanayi ürününü.
- Yorum şıklarında tek nedenli ifadeleri ele; gerçek hayatta etkiler katmanlıdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.