11. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı

Kafiye, Redif ve Nazım Türleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kafiye ile redif arasındaki farkı açıklar ve redif çeşitlerini tanır.
Sarnıç, girit, münşeid, karınca, muayene ve balad nazım türlerini yapılarıyla tanır.
Baladın 4+4+4 ve AABB kafiye şemasını uygular.
Bir nazım parçasının türünü özelliklerine göre belirler.

Redif, kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcüktür ve kendisi kafiye sayılmaz.
Zengin redif birden çok hece içerir; akşam oldu ve vakit oldu örneklerdir.
Sarnıçta hem ölçü düzeni hem kafiye düzeni bütün mısralarda aynıdır.
Girit 8 mısra + 4 mısra düzenindedir ve belli sayıda mısradan sonra yeni sarnıç başlatır.
Karıncada mısralar birbirinin ilk kelimesiyle zincirleme bağlanır.
Balad 4+4+4 dizeleri hâlinde AABB kafiye şemasıyla yazılır; münşeid ise hece sayısına göre adlandırılır.

Kafiye: dize sonundaki seslerin birbirine uyum sağlaması
Redif: dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcük; redifin kendisi kafiye sayılmaz
Redif çeşitleri: düz (geldi, gitti) | yuvarlak (görü, geldi) | karma (düz ve yuvarlak ünlü) | zengin (akşam oldu, vakit oldu)
Nazım: şiirin mısralar dizisi | Mısra: ölçüsü, yapısı ve yazımıyla ayrılan en küçük birim
Sarnıç: bütün mısraları aynı; hem ölçü hem kafiye düzeni aynı
Girit: belli sayıda mısradan sonra yeni sarnıç başlar; 8 mısra + 4 mısra düzeni
Münşeid: mısraları hece sayısına göre adlandırılır (8'li, 11'li) | Karınca: her mısra sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar
Muayene: mısra başlarında mu, ay, ne heceleri nöbetleşe gelir | Balad: 4+4+4 dizeler, AABB kafiye şeması

Redifi kafiye saymak: Redif, dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcüktür ve redifin kendisi kafiye sayılmaz. Kafiye ile redif ayrımı, dize sonu incelemesinin temelidir.
Giritin düzenini 8 mısra + 4 mısra olarak hatırlamamak: Girit, belli sayıda mısradan sonra yeni bir sarnıç başlatan nazımdır ve 8 mısra + 4 mısra düzenindedir. Sarnıçta ise bütün mısralar aynı kalır.
Karıncada bağlanma yönünü ters almak: Karıncada her mısra, kendisinden sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar. Bağlanma sonrakinin ilk kelimesine doğrudur; son kelimeye değildir.
Baladın kafiye şemasını AABB yerine başka bir şema sanmak: Balad 4+4+4 dizeleri hâlinde AABB kafiye şemasıyla yazılır. Bu şema ile giritin 8+4 düzeni karıştırıldığında yanlış tür adı verilir.
Müayenede yalnız mu hecesini aramak: Müayenede mısra başlarında mu, ay, ne heceleri nöbetleşe gelir. Yalnız mu hecesine bakmak, tanımın ayırt edici özelliğini atlamaktır.

Dize sonu incelemesinde önce kafiyeli bölümü, sonra onu izleyen ek ya da sözcüğü ayırın; böylece kafiye ile redif ayrımı tek adımda yapılır.
Redif çeşidini belirlerken tekrarlanan bölümün hece sayısını ve ünlülerini kontrol edin; düz, yuvarlak, karma ve zengin ayrımı bu iki ölçütle yapılır.
Nazım türü sorusunda mısraların birbirine bağlanma biçimine bakın; sarnıç, girit ve karınca bu bakışla ayrılır.
Balad ile girit karışmasını önlemek için düzene sayıyla bakın: baladda 4+4+4, giritte 8+4 vardır.
Müayene sorularında mu, ay, ne hecelerinin nöbetleşe gelişini sırayla okuyun; kalıbın kendisi tanımdır.