11. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Cumhuriyet Dönemi, Garip ve 1980 Sonrası — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Cumhuriyet Dönemi romanının üç ana akımını ve örnek eserlerini tanır.
- Garip Akımı'nın dergilerini, öncülerini ve şiir anlayışını açıklar.
- 1980 sonrası edebiyatın temel eğilimlerini ve isimlerini eşleştirir.
- Dönemleri birbirinden ayıran ölçütleri karşılaştırır.
Önemli noktalar
- Cumhuriyet Dönemi romanında bireyin iç dünyasını anlatan roman, toplumsal gerçekçi roman ve tarihî roman olmak üzere üç ana akım vardır.
- Toplumcu gerçekçilik dergileri Şark, Varlık ve Yedigün'dür.
- Garip Akımı'nın dergileri Ant, Tatlı Harikalar Dünyası, Notlar, Şafak ve Yön'dür.
- Garip Akımı'nda şiirin ağır sanatçı elinden çıkıp sokak diliyle konuşması anlayışı benimsenmiştir.
- 1980 sonrası edebiyatta dilin kendi üzerine düşüncesi öne çıkmıştır.
- Tarihî roman örneği olarak Tarık Buğra'nın Abdülhamid Han adlı eseri sayılır.
Formüller ve kurallar
- Cumhuriyet Dönemi: 1923 günümüze | 1923-1940 Büyük Doğu Devri | 1940-1960 Toplumcu Gerçekçilik
- Cumhuriyet romanında üç akım: bireyin iç dünyası (Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Kürk Mantolu Madonna) | toplumsal gerçekçi (Sinekli Bakkal, Çamlıca, Yaban, Çamurlu, Sarı Sarnıç, Beyaz Lale) | tarihî (Abdülhamid Han)
- Toplumcu gerçekçilik dergileri: Şark, Varlık, Yedigün
- Cumhuriyet Dönemi şiir adları: Cahit Sıtkı Tarancı, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Necati Cumalı, Orhan Veli Kanık, Kemal Tahir, Hilmi Yavuz, İlhan Berk, Edip Cansever, Ece Ayhan, Turgut Uyar, Sezai Karakoç, Behçet Necatigil
- Garip Akımı: 1950'lerin sonu | dergiler: Ant, Tatlı Harikalar Dünyası, Notlar, Şafak, Yön
- Garip özellikleri: günlük hayat, sıradan insan, halk ağzı, yalın dil; şiir sokak diliyle konuşur
- Garip öncüleri: Cahit Sıtkı Tarancı, İlhan Berk, Edip Cansever, Ece Ayhan, Turgut Uyar, Sezai Karakoç, Ülkü Tamer, Kemal Tahir
- 1980 sonrası: iç dünya, bireysel yalnızlık, varoluşsal sorular, postmodern kurgu, dilin kendi üzerine düşüncesi
Sık yapılan hatalar
- Garip Akımı'nın dergilerini toplumcu gerçekçilik dergileriyle karıştırmak: Toplumcu gerçekçilik dergileri Şark, Varlık ve Yedigün'dür. Ant, Tatlı Harikalar Dünyası, Notlar, Şafak ve Yön ise Garip Akımı'nın dergileridir.
- Cumhuriyet Dönemi romanlarını tek akımda toplamak: Bu dönemde üç ana akım vardır: bireyin iç dünyasını anlatan roman, toplumsal gerçekçi roman ve tarihî roman. Bu ayrım yapılmazsa eser ile yazar eşleştirmelerinde hata yapılır.
- Yaban ve Çamurlu'yu bireyin iç dünyasını anlatan roman saymak: Yaban, Yakup Kadri'nin; Çamurlu, Yaşar Kemal'in eseridir ve toplumsal gerçekçi roman akımındadır. Bireyin iç dünyasını anlatan roman örneği olarak Kürk Mantolu Madonna ve Saatleri Ayarlama Enstitüsü sayılır.
- 1980 sonrası isimlerini 1950'lerin şairleriyle karıştırmak: 1980 sonrası isimleri arasında Orhan Pamuk, Ayfer Tunç, Latife Süreyya, Bilge Karasu, Tomris Uyar, Elif Shafak, Nurdan Gürbilek ve Murathan Mungan vardır. Cahit Sıtkı Tarancı, İlhan Berk ve Turgut Uyar ise Garip çevresindedir.
- Garip'in dilini ağır sanatçı dili sanmak: Garip Akımı, şiirin ağır sanatçı elinden çıkıp sokak diliyle konuşmasını savunmuştur. Bu yüzden yalın dil ve halk ağzı, Garip'in temel özellikleridir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Cumhuriyet Dönemi romanı sorusunda eserin ağırlık merkezine bakın: toplum mu birey mi sorusu akımı ele verir.
- Eser ile yazar eşleştirmesini yazarın dönemiyle birlikte yapın; Çamurlu Yaşar Kemal'e aittir ve toplumsal gerçekçi romandır.
- Dergi sorularında iki listeyi ayrı ezberleyin: Şark, Varlık, Yedigün ile Ant, Tatlı Harikalar Dünyası, Notlar, Şafak, Yön.
- Garip sorularında dilin yalınlığını ve konunun günlük hayattan alınmasını kontrol edin; bu iki ölçüt tek başına bile akımı ele verir.
- 1980 sonrası sorularında varoluşsal sorular ve postmodern kurgu anahtar sözcüklerdir; dilin kendi üzerine düşünülmesi de bu dönemin özelliğidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Cumhuriyet Dönemi, Garip ve 1980 Sonrası konusunun çözümlü sorularını çöz.