11. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Dinleme/İzleme Becerisi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Dinlediği veya izlediği metinde ana düşünce ile yardımcı bilgileri ayırt eder.
- Dinleme ve izleme sürecinde dikkat, sabır ve saygı kurallarını uygular.
- Sözlü ve görsel metinlerde amaç, kaynak ve alıcı ilişkisini belirler.
- Dinleme/izleme sonrasında edinilen bilgiyi kendi cümleleriyle özetleyebilir.
- Dinleme sürecine etki eden olumlu ve olumsuz durumları değerlendirir.
Önemli noktalar
- Dinleme, yalnızca duymak değil duyulanı anlamlandırmaktır.
- Ana düşünce ile yardımcı bilgiler ilk aşamada birbirinden ayrılır.
- Söz kesmek, dinleme nezaketini bozan en yaygın hatadır.
- Not alma; sayı, tarih ve özel ad gibi bellekte kaybolmaya yatkın bilgileri korur.
- İzleme sırasında görsel ayrıntılar da anlamın parçasıdır, yalnızca ses dinlenmez.
- Dinleme sonunda geri bildirim vermek, doğru anlaşılmanın kanıtıdır.
- Metnin amacı (bilgilendirmek, eğlendirmek, ikna etmek) dinleme stratejisini belirler.
Formüller ve kurallar
- Dinleme üç aşamalıdır: dikkat → kodlama → geri bildirim.
- Ana fikir ilk dinlemede, ayrıntılar ikinci dinlemede alınır.
- 5N1K (ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden, kim) haber dinlemede temel not kalıbıdır.
- Göz teması, sessizlik ve söz kesmemek dinleme nezaketinin üç şartıdır.
- Uzun anlatımlarda not almak bellek yükünü azaltır ve sıralamayı korur.
- Dinleme sonunda özet, metnin ana düşüncesini tek cümlede vermelidir.
- İzlemede ekran, ses ve ışık koşulları dinleme öncesi düzenlenir.
Sık yapılan hatalar
- Duyulan her şeyin not edilmesi: Ayrıntı takıntısı ana fikri kaçırtır; önce bütün, sonra ayrıntı alınır.
- Sözü keserek cevap vermek: Yönerge tamamlanmadan verilen cevap eksik anlamaya yol açar.
- Yalnızca sese odaklanmak: İzlemede yazı, görsel ve vurgu da bilgi taşır; yalnızca ses dinlenirse görsel ipuçları kaybolur.
- Özetle örneği karıştırmak: Özet ana düşünceyi verir, örnek ayrıntıyı; ikisi aynı cümlede birleştirilmemelidir.
- Dinleme sonrası kontrol yapmamak: Alınan bilgi karşılaştırılmazsa yanlış anlam fark edilmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Dinlemeden önce metnin türünü tahmin et; beklenti kurmak dikkati artırır.
- İlk dinlemede not almaya çalışma, önce bütün olarak anla.
- Sayı, tarih ve özel adları duyar duymaz yaz; bu bilgiler çabuk unutulur.
- Özet cümlesini dinlerken kur: sonunda kendi özetinle karşılaştır.
- Sınavda seçeceğiniz şıkkın, metinde duyduğunuz ifadeyle birebir örtüşmesine dikkat edin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Dinleme/İzleme Becerisi konusunun çözümlü sorularını çöz.