11. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Makale ve Eleştiri – Uygulama ve Değerlendirme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Makale ve Eleştiri konusunun temel kavramlarını pekiştirir.
- Konuyla ilgili örnekleri çözerek bilgisini uygular.
- Sık yapılan hataları fark eder ve düzeltir.
- Değerlendirme sorularıyla kazanımlarını ölçer.
Önemli noktalar
- Makale nesnel, deneme öznel bir türdür.
- Eleştiri yalnızca olumsuzluk değil, değerlendirmedir.
- Gazete çevresinde gelişen öğretici metinlerin başında makale gelir.
- Makale bir konuyu, eleştiri ise bir eseri inceleyen yazılardır; ikisinin konusu aynı değildir.
- Yayımlanma yeri (gazete veya dergi) tür belirleyici bir ölçüt değildir.
Formüller ve kurallar
- Makale: nesnel, kanıta dayalı
- Deneme: öznel, samimi
- Fıkra: güncel, kısa
- Eleştiri: eser değerlendirme
- Ölçüt dörtlüsü: dil, kanıt, amaç, konunun işlenişi
Sık yapılan hatalar
- Makaleyi deneme sanmak: Makalede kanıt ve nesnellik, denemede kişisellik esastır.
- Eleştiriyi kötüleme sanmak: Eleştiri nesnel değerlendirmedir.
- Fıkrayı gülmece sanmak: Edebiyat metni olarak fıkra, güncel konuyu işleyen kısa yazıdır.
- Gazetede yayımlanıyorsa fıkra sanmak: Makaleler de gazetede yayımlanır; tür yalnızca kanıt, dil ve amaç ölçütleriyle belirlenir, yayımlanma yerine göre değil.
- Yaygın hata 5: Makale ve Eleştiri – Uygulama ve Değerlendirme konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Öğretici metinleri nesnellik-özellik bakımından tablo yap.
- Makale sorularında kanıt ve nesnellik ipuçlarını ara.
- Eleştiri metinlerinde ölçüt ve gerekçe olup olmadığına bak.
- Uzun metinlerde paragrafın ilk cümlesine bakıp amacını bir kelimeyle yazın; amaç kanıtlamaksa makale, paylaşmaksa deneme şıkkı öne çıkar.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Makale ve Eleştiri – Uygulama ve Değerlendirme konusunun çözümlü sorularını çöz.