Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi · 11. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Göktürk runik yazısının karakteristik özelliği nedir?
- A) Harflerin sayısall olması
- B) Ok ve çizgi biçiminde işaretlere dayanması
- C) Yalnız noktalardan oluşması
- D) Latin harflerini kullanması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ok ve çizgi biçiminde işaretlere dayanması
Ok ve çizgi biçiminde işaretlere dayanması Göktürk runik yazısının karakteristik özelliğidir. Harflerin biçimi bu yazıyı ayırt etmeyi kolaylaştırır.
Soru 2
İslâmî dönemde Türkçe genellikle hangi harflerle yazılmıştır?
- A) Runik harflerle
- B) Yunan harfleriyle
- C) Arap harfleriyle
- D) Kiril harfleriyle
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Arap harfleriyle
Arap harfleriyle yazılmasıştır çünkü İslâmî dönemde bu alfabe yaygın kullanılan yazı sistemine dönüştü. Bu yazı geleneği Türkçeyi İslam medeniyetinin ilim hazinesiyle buluşturdu.
Soru 3
Kutadgu Bilig tür olarak nasıl değerlendirilir?
- A) Tiyatro oyunu
- B) Rapor metni
- C) Sözlük çalışması
- D) Manzum yapıt
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Manzum yapıt
Manzum yapıt olarak değerlendirilir; eser aruz ölçüsüyle yazılmış ve yönetim üzerine öğütler verir. Bu biçim metnin akılda kalmasını sağlar.
Soru 4
Orhun yazıtları hangi yüzyılda yazıya geçirilmiştir?
- A) 5. yüzyılda
- B) 8. yüzyılda
- C) 15. yüzyılda
- D) 19. yüzyılda
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 8. yüzyılda
8. yüzyılda yazıya geçirilmiştir ve Türkçenin bilinen en erken yazılı kaynaklarındandır. Bu dönem erken Türk devletlerinin kurumsallaşmasına rastlar.
Soru 5
Yenisey yazıtları ile Orhun yazıtları arasındaki ilişki nedir?
- A) Biri riski diğeri 19. yüzyıl
- B) Biri Latin harfli diğeri Arap harfli
- C) Aynı yazı geleneğine bağlı erken kaynaklardır
- D) İkisi farklı dil ailesindendir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Aynı yazı geleneğine bağlı erken kaynaklardır
Aynı yazı geleneğine bağlı erken kaynaklardır; her ikisi de erken Türkçenin yazılı örneklerini oluşturur. Bu benzerlik Türkçenin yazılı tarihini derinleştirir.
Soru 6
Aruz ölçüsü ile ne kastedilir?
- A) Resim tarzının adı
- B) Sözlük sıralama usulü
- C) Kağıt yapım yöntemi
- D) Manzum eserlerde kullanılan hece ölçüsü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Manzum eserlerde kullanılan hece ölçüsü
Manzum eserlerde kullanılan hece ölçüsü kastedilir. Bu ölçü, şiirin düzenli biçimde yazılmasını sağlar.
Soru 7
Divanü Lugat-it-Türk Türk edebiyatında ne tür bir yapıttır?
- A) Lügat ve dil bilgisi çalışması
- B) Rapor metni
- C) Resimli roman
- D) Seyahatname türü bir metin
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Lügat ve dil bilgisi çalışması
Lügat ve dil bilgisi çalışması olarak değerlendirilir. Sözcükleri ve lehçeleri kaydetmesi Türkçenin zenginliğini gösterir.
Soru 8
Bir metnin manzum mı nesir mi olduğunu ayırt etmenin en güvenilir yolu nedir?
- A) Kapak rengine bakmak
- B) Yalnız sayfa sayısını saymak
- C) Biçimini ve ölçüsünü incelemek
- D) Yazarını ezberlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Biçimini ve ölçüsünü incelemek
Biçimini ve ölçüsünü incelemek en güvenilir yoldur; bu yaklaşım metnin türünü doğru belirlemeyi sağlar. Böylece metin doğru biçimde değerlendirilir.
Soru 9
İslâmî dönemde Türkçenin söz hazinesi nasıl değişti?
- A) Sözcük sayısı azaldı
- B) Nesir tamamen kalktı
- C) Nazım tamamen bitti
- D) Yabancı kökenli sözcükler katılarak zenginleşti
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yabancı kökenli sözcükler katılarak zenginleşti
Yabancı kökenli sözcükler katılarak zenginleşti; bu durum edebiyatın ifade gücünü artırdı. Yeni türler de bu süreçte ortaya çıktı.
Soru 10
İlk yazılı kayıtların tarihî araştırmalara katkısı nedir?
- A) Şehir nüfusunu azaltmayı
- B) Olayları salt yabancı kaynaklara bağlı kılmama
- C) Ordu bütünlüğünü dağıtmayı
- D) Ticareti tamamen bitirmeyi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Olayları salt yabancı kaynaklara bağlı kılmama
Olayları salt yabancı kaynaklara bağlı kılmama katkı sağlar; toplumun kendi sesiyle tarihini yazması büyük önem taşır. Bu da tarihsel bilincin güçlenmesini sağlar.
Soru 11
Göktürk runik yazısının kullanım dönemi hakkında doğru ifade nedir?
- A) Yalnız 19. yüzyılda kullanıldı
- B) Yalnız Romalılarda kullanıldı
- C) Erken dönem Türk devletlerinde kullanıldı
- D) Yalnız İslâmî devletlerde kullanıldı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Erken dönem Türk devletlerinde kullanıldı
Erken dönem Türk devletlerinde kullanıldı ifadesi doğrudur. Bu yazı Türkçenin yazılı tarihine adını vermiştir.
Soru 12
Türk edebiyatı ile ilim çalışmaları arasındaki ilişki nasıl açıklanır?
- A) İkisi birbirinden tamamen bağımsızdır
- B) Edebiyat ilmi engellemiştir
- C) İlim yalnız yabancı dille yazılırdı
- D) İkisi de aynı yazı geleneğinden beslenir
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İkisi de aynı yazı geleneğinden beslenir
İkisi de aynı yazı geleneğinden beslenir biçiminde açıklanır. Yazı, hem ilmî eserler hem de nazım ve nesir ürünler için ortak bir alan oluşturdu.
Soru 13
Arap harfleriyle yazmanın yaygınlaşması Türk kültürüne ne kazandırdı?
- A) İslâm medeniyetinin ilim hazinesiyle buluşması
- B) Yazının tamamen bırakılmasını
- C) Türkçenin sözlü olması gerektiğini
- D) Tarih yazımının durmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İslâm medeniyetinin ilim hazinesiyle buluşması
İslâm medeniyetinin ilim hazinesiyle buluşması bu değişimin kültüre kazandırdığı en büyük kazanımdı. Bilgi alışverişi sayesinde Türkçe zenginleşti.
Soru 14
Divan-ı Hikmet Türk edebiyat geleneğinde hangi alanı işler?
- A) Fiziksel laboratuvar
- B) Hikmet ve öğretici üslup
- C) Mali muhasebe
- D) Ulaştırma yönetimi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hikmet ve öğretici üslup
Hikmet ve öğretici üslup alanını işler. Eser, sonraki yüzyıllarda eğitim geleneğini beslemiştir.
Soru 15
Türkçe yazı kültürünün temel taşı hangi olgudur?
- A) Bilginin yazıyla kalıcı hâle gelmesi
- B) Göç yollarının açılması
- C) Şehir nüfusunun artması
- D) Ordu düzeninin güçlenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bilginin yazıyla kalıcı hâle gelmesi
Bilginin yazıyla kalıcı hâle gelmesi Türkçe yazı kültürünün temel taşıdır. Bu durum toplumun belleğini güçlendirdi.
Soru 16
Yazılı kültürün günümüze yansıması hangisiyle açıklanır?
- A) Eski metinlerin günümüz kültür hayatının temelini oluşturması
- B) Yazının yalnız tarihçiler tarafından kullanılması
- C) Okuryazarlığın giderek kapanması
- D) Türkçenin söz varlığı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Eski metinlerin günümüz kültür hayatının temelini oluşturması
Eski metinlerin günümüz kültür hayatının temelini oluşturması yansımasıyla açıklanır. Mirasın korunması kültürel sürekliliği sağlar.