11. SınıfTemel Matematik
Verilerin Tablo ve Grafiklerle Sunumu — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Ham veriyi sıklık tablosu düzenine getirir ve sıklık toplamını kontrol eder
- Veri türüne uygun grafik türünü seçmeyi gerekçesiyle açıklar
- Daire grafiğinde yüzde ile merkez açı arasındaki ilişkiyi kurar
- Histogram ve kutu grafiğinden beş değer özetini okuyabilir
- Eksen kırpma gibi durumların grafiği nasıl yanıltıcı yaptığını değerlendirir
Önemli noktalar
- Sıklık tablosunda sıklıkların toplamı mutlaka veri sayısına eşittir
- Daire grafiğinde tüm dilimlerin merkez açıları toplamı 360 derecedir
- Histogramda sütunlar bitişik çizilir, sütun grafiğinde aralıklıdır
- Kutu grafiğinde kutunun içindeki çizgi medyanı gösterir
- Sıfırdan başlamayan eksen farkları abartarak okuyucuyu yanıltır
Formüller ve kurallar
- Sıklıkların toplamı = veri sayısı
- Yüzde = parça bölü bütün çarpı 100
- Merkez açı = 360 çarpı yüzde bölü 100
- Kutu grafiğinde gövde birinci çeyrekten üçüncü çeyreğe kadar uzanır
- Göreli sıklık = aralık sıklığı bölü veri sayısı
Sık yapılan hatalar
- Yüzde ile merkez açıyı karıştırmak: Yüzde 25 ile merkez açı 90 derece aynı payı gösterir; açı hesabında 360 derece ile oran çarpılmalı, yüzde değeri doğrudan derece sanılmamalıdır.
- Yanlış grafik türünü seçmek: Zaman içindeki değişimi göstermek için çizgi grafiği uygundur; kategorik verilerde çizgi grafiği kullanmak izleyiciye anlamsız bir eğim izlenimi verir.
- Histogramda boşluk bırakmak: Histogramdaki sütunlar sürekli verinin bitişik aralıklarını gösterir; aralıklar birbirinden ayrı değildir ve bu yüzden sütunlar bitişik olmalıdır.
- Eksen kırpmayı fark etmemek: Düşey eksen sıfırdan başlamıyorsa küçük farklar büyük gibi görünür; grafiği okumadan önce eksen aralıklarını ve başlangıç değerini incelemek gerekir.
- Yaygın hata 5: Verilerin Tablo ve Grafiklerle Sunumu konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Grafik seçmeden önce verinin kategorik mi zamana bağlı mı olduğuna bak
- Yüzde hesabını merkez açıya çevirmeyi adım adım yap
- Kutu grafiğinde önce medyanı, sonra çeyrekleri oku
- Grafiği yorumlamadan önce eksenlerin nereden başladığını kontrol et
- Tablo ile grafik aynı veriyi anlatmalı; tutarsızlık varsa tabloyu esas al
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.