Sosyal Bilim Çalışmaları · 11. Sınıf · 16 soru
Çözümlü Sorular
Soru 1
Kişinin kendi karar ve davranışlarının sonuçlarını üstlenmesi hangi sorumluluk türüne girer?
- A) Bireysel sorumluluk
- B) Toplumsal sorumluluk
- C) Kurumsal sorumluluk
- D) Çevresel sorumluluk
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bireysel sorumluluk
Bireysel sorumluluk, kişinin kendi karar ve davranışlarının sonuçlarını üstlenmesidir; kurum ve işletmelerin görevleri ise toplumsal düzeyde değerlendirilir.
Soru 2
Davranışının gerekçesini ve sonucunu açıklayabilme yetkinliği hangi kavramla ifade edilir?
- A) Hesap verebilirlik
- B) Dayanışma gücü
- C) Toplumsal uyum
- D) Sosyal katılım
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hesap verebilirlik
Hesap verebilirlik, davranışının gerekçesini ve sonucunu açıklayabilme yetkinliğidir ve sorumluluk almanın değerlendirilebilir boyutunu oluşturur.
Soru 3
Kurumların, işletmelerin ve devletin toplumun genel yararına yönelik görevleri hangi sorumluluk türüne girer?
- A) Bireysel sorumluluk
- B) Toplumsal sorumluluk
- C) Kişisel tercih
- D) Aile içi düzen
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Toplumsal sorumluluk
Toplumsal sorumluluk, kurumların, işletmelerin ve devletin toplumun genel yararına yönelik görevlerini kapsar; bu görevler bireysel davranışların ötesinde değerlendirilir.
Soru 4
"Sorumluluk çağrısı" kavramı aşağıdakilerden hangisini içerir?
- A) Yalnızca bugünkü neslin çıkarını
- B) Yalnızca bireysel kazancı
- C) Kısa vadeli maliyet hesabını
- D) Ortam, başkaları ve gelecek nesiller açısından sorgulamayı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ortam, başkaları ve gelecek nesiller açısından sorgulamayı
Ortam, başkaları ve gelecek nesiller açısından sorgulamayı içerir; sorumluluk çağrısı davranışın etkilerini geniş bir zaman ve toplum çerçevesinde değerlendirmeyi gerekir.
Soru 5
Bir işletmenin üretim atığını arıtarak boşaltması hangi sorumluluk alanında değerlendirilir?
- A) Yalnızca bireysel sorumluluk
- B) Hesap verebilirlik
- C) Çevresel sorumluluk
- D) Yerel yönetim görevi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çevresel sorumluluk
Çevresel sorumluluk alanında değerlendirilir; doğal ortama verilecek zararı azaltmak hem toplumsal sorumluluğun hem de çevresel uyumun gereğidir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi sorumluluk almamanın toplumsal bedeli olarak gösterilebilir?
- A) Bilgi üretiminin hızlanması
- B) Kurumlara duyulan güvenin azalması
- C) Katılımın artması
- D) Dayanışmanın güçlenmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kurumlara duyulan güvenin azalması
Kurumlara duyulan güvenin azalması sorumluluk almamanın toplumsal bedellerindendir; güven azaldığında toplumsal katılım ve dayanışma da zayıflar.
Soru 7
Paylaşılan bilginin doğruluğunu kontrol etme alışkanlığı hangi sorumluluk alanına örnek gösterilebilir?
- A) Kurumsal sorumluluk
- B) Devlet görevi
- C) Çevresel denetim
- D) Bireysel sorumluluk
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bireysel sorumluluk
Bireysel sorumluluk alanına örnek gösterilebilir; kişinin paylaştığı bilgiyi sorgulaması ve gerekçesini açıklaması sorumlu davranışın temelini oluşturur.
Soru 8
Sorumsuzluğun yalnızca bir mağduriyet olarak değerlendirilmemesinin nedeni nedir?
- A) Mağduriyetin her zaman önlenebilir olduğu için
- B) Mağduriyetin toplumsal etkisinin ölçülemeyeceği için
- C) Güven ve katılımın da zayıflamasına yol açtığı için
- D) Mağduriyetin yalnızca ekonomik boyutu olduğu için
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Güven ve katılımın da zayıflamasına yol açtığı için
Güven ve katılımın da zayıflamasına yol açtığı için; sorumluluk alınmadığında toplumsal bağlar zayıflar ve kamu işlerine katılım azalır.
Soru 9
Sorumsuz bir üretim kararının en belirgin toplumsal etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bilgiye erişimin kolaylaşması
- B) Güvenlik riski ve çevresel zarar
- C) Ürün çeşitliliğinin artması
- D) İstihdamın artması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Güvenlik riski ve çevresel zarar
Güvenlik riski ve çevresel zarar, sorumsuz üretim kararlarının en belirgin toplumsal etkisidir; çalışanların ve kullanıcıların güvenliği ile doğal ortam riske girer.
Soru 10
Bireysel sorumluluk ile toplumsal sorumluluk arasındaki ayrımı doğru veren ifade hangisidir?
- A) Bireysel sorumluluk kurumları, toplumsal sorumluluk kişiyi kapsar
- B) Ayrım yoktur; her ikisi de yalnızca bireyi kapsar
- C) Bireysel sorumluluk kişiyi, toplumsal sorumluluk kurum ve işletmeleri kapsar
- D) İkisi de yalnızca devleti kapsar
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bireysel sorumluluk kişiyi, toplumsal sorumluluk kurum ve işletmeleri kapsar
Bireysel sorumluluk kişiyi, toplumsal sorumluluk kurum ve işletmeleri kapsar; bu ayrım iki düzeyin farklı görevleri olduğunu gösterir.
Soru 11
Kaynakları hesaplı kullanma alışkanlığı aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Sorumluluk çağrısı
- B) Rekabet gücü
- C) Nüfus yoğunluğu
- D) Arz dengesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sorumluluk çağrısı
Sorumluluk çağrısı ile doğrudan ilişkilidir; ortam ve gelecek nesiller adına kaynakların nasıl kullanıldığı sorumlu davranışın bir göstergesidir.
Soru 12
"Sorumluluk demokrasi ve vatandaşlıkla ilişkilidir." ifadesinin gerekçesi nedir?
- A) Demokrasinin yalnızca seçim düzeni olduğu düşüncesi
- B) Vatandaşların hak kadar görev de üstlendiği görüşü
- C) Devletin tek başına karar aldığı yapı
- D) Sorumluluğun yalnızca hukuki kurallar olduğu savı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Vatandaşların hak kadar görev de üstlendiği görüşü
Vatandaşların hak kadar görev de üstlendiği görüşü gerekçesidir; demokratik düzende hakların güvenle kullanılması, görevlerin bilinçli biçimde yerine getirilmesine bağlıdır.
Soru 13
Bir yerel yönetimin kararlarını gerekçeleriyle açıklaması hangi sorumluluk boyutunu karşılar?
- A) Hesap verebilirlik boşluğunu
- B) Bilgi saklama yükünü
- C) Kişisel tercih yükümünü
- D) Ekonomik kâr payını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hesap verebilirlik boşluğunu
Hesap verebilirlik boşluğunu karşılar; kararların gerekçesini ve sonucunu açıklayabilmek, kurumsal sorumluluğun değerlendirilebilir yüzüdür.
Soru 14
Sorumsuz davranışın önlenmesinde en etkili yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca yaptırımların artırılması
- B) Yalnızca kurum sayısının çoğaltılması
- C) Bilinç, hesap verebilirlik ve kurumsal düzenin birlikte geliştirilmesi
- D) Yalnızca bireysel çabaların teşvik edilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilinç, hesap verebilirlik ve kurumsal düzenin birlikte geliştirilmesi
Bilinç, hesap verebilirlik ve kurumsal düzenin birlikte geliştirilmesi, sorumsuz davranışın önlenmesinde en etkili yaklaşımdır; tek başına yaptırım ya da kurum çoğaltma yeterli olmaz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi sorumlu bir vatandaş davranışı olarak değerlendirilmez?
- A) Yerel sorunlara çözüm önerisi getirmek
- B) Sözünü tutmak için çaba göstermek
- C) Kaynakları hesaplı kullanmak
- D) Doğru olmayan bir bilgiyi kontrol etmeden paylaşmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Doğru olmayan bir bilgiyi kontrol etmeden paylaşmak
Doğru olmayan bir bilgiyi kontrol etmeden paylaşmak sorumlu bir vatandaş davranışı olarak değerlendirilmez; doğru bilgi paylaşma alışkanlığı bireysel sorumluluğun temel uygulamasıdır.
Soru 16
Ahlaki sorumluluk kavramını en yakın biçimde açıklayan örnek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bireyin toplumun ve çevresinin iyiliğini düşünerek davranması
- B) Vatandaşın vergisini zamanında ödemesi ve seçimlere katılması
- C) Atık azaltma ve su tasarrufu gibi doğayı koruma alışkanlıkları
- D) Vicdanî değerler çerçevesinde doğru olanı seçme yükümlülüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Vicdanî değerler çerçevesinde doğru olanı seçme yükümlülüğü
Seçilen ifade “Vicdanî değerler çerçevesinde doğru olanı seçme yükümlülüğü” ifadesi Ahlaki sorumluluk kavramının somut göstergesidir. Ahlaki sorumluluk kavramı vicdanî değerler çerçevesinde doğru olanı seçme yükümlülüğüdür.