11. SınıfPsikoloji
Öğrenme ve Koşullandırma Türleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Öğrenmenin tanımını ve temel türlerini açıklar.
- Klasik koşullandırmayı günlük örneklerle betimler.
- Uyarım genellemesi ile söndürmeyi ayırt eder.
- Pekiştirme ile ceza arasındaki farkı ve davranışa etkisini açıklar.
- Gözlemle dayalı öğrenmeyi model olan kişiyle ilişkilendirir.
Önemli noktalar
- Öğrenme deneyim sonucu davranışta görülen görece kalıcı değişimdir.
- Klasik koşullandırmada etkin olduğu sırada davranıştan önce uyaran verilir.
- İşlemsel koşullandırmada davranışın sonuçları davranışın geleceğini etkiler.
- Pekiştirme davranışı artırır, ceza ise azaltmayı hedefler.
- Gözlemle dayalı öğrenme model olmadan sonuç almadan da gerçekleşebilir.
Formüller ve kurallar
- Klasik koşullandırma: nötr uyaran güçlü bir uyararla tekrar eşlenince yeni tepki kazanılır
- Uyarım genellemesi: koşullu uyarana benzeyen uyaranlara da aynı tepki gösterilir
- Söndürme: koşullu uyaran beklenen olay olmadan art arda verilince tepki azalır
- İşlemsel koşullandırma: davranışın geleceği onun sonuçlarına bağlı olarak değişir
- Gözlemle dayalı öğrenme: dikkat + bellek + yeni davranış üretme + motivasyon adımlarını içerir
Sık yapılan hatalar
- Negatif pekiştirmeyi ceza sanmak: Negatif pekiştirme hoş olmayan şeyi kaldırarak davranışı artırır; ceza ise azaltmayı hedefler, bu yüzden birbirinden farklıdır.
- Zaman sırasını karıştırmak: Klasik koşullandırmada etkin uyaran davranıştan önce gelir, işlemsel koşullandırmada ise sonuç davranıştan sonra ortaya çıkar.
- Söndürmeyi unutma sanmak: Söndürme, pekiştirmenin sona ermesine bağlı bir öğrenme sürecidir ve basit bir unutma gibi değerlendirilemez.
- Gözlemle dayalı öğrenmeyi salt taklit olarak görmek: Bu süreç dikkat, bellek, yeni davranış üretme ve motivasyon aşamalarını kapsar; yalnızca kopyalamaktan ibaret değildir.
- Yaygın hata 5: Öğrenme ve Koşullandırma Türleri konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Etkinin davranıştan önce mi sonra mı geldiğini belirle.
- Pekiştirmeyi etki yönünden cezadan ayır.
- Negatif pekiştirmeyi ceza sanma, ikisini karşılaştır.
- Gözlemle öğrenmede modelin varlığını düşün.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.