11. SınıfTesisat Teknolojisi ve İklimlendirme

Pompa Basıncı ve İşletme Noktası — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Sıvı devresinde hat basınç kaybının nedenlerini açıklar ve etkileyen etmenleri sıralar.
Pompa basınç-debi eğrisini okur ve işletme noktasını grafik üzerinden belirler.
Statik yükseklik, hat kaybı ve pompa basıncı değerlerini hesaplayarak toplam gerekli basıncı bulur.
Debi ölçümüyle pompanın çalışma noktasını hesaplar ve verim değerlendirmesi yapar.
Pompa ile sistemi birbirine uydurur, gereğinden küçük ve büyük seçimi ayırt eder.
Basınç anahtarı, genleşme kabı ve kumanda düzenini tasarlar; iş güvenliği kurallarını uygular.

Basınç kaybı debinin karesiyle artar; debi iki katına çıkarsa kayıp yaklaşık dört katına çıkar.
Boru iç çapı küçüldükçe kayıp çok hızlı büyür; çap dördüncü ters kuvvetle etkilidir.
Pompa eğrisi ile sistem eğrisinin kesişimi pompanın gerçek çalışma noktasını verir.
Pompa gereğinden büyükse gereksiz akı, gereğinden küçükse yetersiz debi oluşur.
Genleşme kabı aşırı basınca açılarak sistemi korur; basınç ayar vanası basıncı düzenler.
Debi ölçümünde borunun gerçek iç çapı kullanılmalı, yanlış çap girilmemelidir.
Farklı yüksekliklerde ölçülen basınçlar aynı referansta karşılaştırılmalıdır.
Enerji tüketimi yalnız elektrik gücüyle değil, hidrolik güç ve verim birlikte değerlendirilerek izlenir.

Hat basınç kaybı: Δp = R × L × Q² / d — R direnç, L hat uzunluğu, Q debi, d iç çaptır.
Toplam hat kaybı: ΣΔp = Δp boru + Δp dirsek + Δp vana + Δp geçiş elemanı.
Pompa basıncı: Δp = p çalışır − p kapalı — pompanın ürettiği basınç bu farktır.
Statik basınç: p = ρ × g × h — yoğunluk, yerçekimi ve yükseklik çarpımıdır.
Hidrolik güç: P = Q × Δp — debi ile basınç çarpımıdır, basınç Pa alınır.
Pompa verimi: η = P hidrolik / P elektrik × 100 — elektrik gücüyle karşılaştırılır.
Akış hızı: v = Q / A ve A = π × d² / 4 — kesit alanı daire formülüyle bulunur.
Motor gücü: P = √3 × U × I × cosφ × η / 1000 — üç fazlı motorlarda kullanılır.

Debiyi sabit, basınç kaybını sabit saymak: Bağıntı karesel olduğu için debi değişince kayıp hızla değişir; hesap her yeni debide yeniden yapılır.
Yalnız basıncı ölçüp pompa kararı vermek: Kapalı ve çalışır durumdaki iki değer birlikte alınmadan pompanın ürettiği basınç bulunamaz.
Statik yüksekliği ihmal etmek: Üst katlardaki tesisatlarda gereken basınç, yalnız hat kaybından çok daha büyüktür.
Debi ölçümüne yanlış boru çapı girmek: Kesit alanı çapın karesiyle bulunduğu için hatalı çap sonucu tamamen bozar.
Motor gücünü yalnız akımdan kestirmek: Güç; gerilim, akım, güç faktörü ve verim birlikte kullanılarak hesaplanmalıdır.
Basınçlı sistemde hortumu sabitlememek: Gevşetme sırasında hortum ucu tutulmazsa akışkan püskürtmesi yaralanmaya yol açar.

Debiyi artırmak için asla daha küçük çap seçme; çap küçüldükçe kayıp çok hızlı büyür.
Pompa seçiminde yalnız basınca bakma; gerekli debi, hat kaybı ve statik yüksekliği birlikte hesapla.
Ölçümü pompanın emiş ve basış tarafından eşit uzaklıkta al; tek noktadan ölçüm işletme noktasını temsil etmez.
Debi, basınç, elektrik gücü ve sıcaklık artışını aynı bakım kaydında topla, verim ancak bu şekilde izlenir.
Ölçüm aletlerinin son kontrol tarihini denetle; hatalı alet tüm hesap zincirini yanlış yönlendirir.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.