11. SınıfTekstil Teknolojisi
Tekstil Kimyasalları ve İş Güvenliği — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kimyasal etiketindeki tehlike işaretlerini tanır ve okur.
- Güvenlik bilgi formundan alınması gereken bilgileri belirler.
- Dozajlama işleminde ölçüm ve doğrulama adımlarını uygular.
- Kimyasal depolamanın uygun koşullarını açıklar.
- Atık kimyasalın bertaraf sürecini ve kayıt tutma yükümlülüğünü açıklar.
Önemli noktalar
- Kimyasal kullanmadan önce güvenlik bilgi formu okunmalıdır.
- Etiketteki piktogramlar tehlike türünü gösterir; anlamı bilinmeden etiket okunmamıştır.
- H ifadeleri tehlikeyi, P ifadeleri önlemi tanımlar.
- Dozaj ölçülerek yapılmalı, tahminle uygulanmamalıdır.
- Aşındırıcı kimyasallarda göz ve yüz koruması kullanılmalıdır.
- Yanıcı çözücüler kıvılcım ve ısı kaynaklarından uzak tutulmalıdır.
- Farklı kimyasallar asla aynı kaba karıştırılmamalıdır.
- Atık kimyasal ayrı, etiketli ve kayıt altında saklanmalıdır.
Formüller ve kurallar
- Dozaj (kg) = banyo hacmi (L) × hedef derişim (g/L) ÷ 1000
- Ağırlıkça yüzde = (çözünen madde kütlesi / toplam kütle) × 100
- Kullanım konsantrasyonu = kullanılan miktar ÷ banyo hacmi
- Tehlike sınıfı, ürünün sağladığı güvenlik bilgi formundan okunur.
- H ifadeleri tehlikeyi, P ifadeleri alınacak önlemi tanımlar.
- Güvenlik veri sayfasındaki ilk yardım bölümü ürüne özeldir.
- Kışın ve yazın stok koşulları kimyasalın özelliğine göre ayrılır.
- Atık kimyasal, üretimde kullanılan kimyasaldan ayrı ve etiketli olarak saklanır.
Sık yapılan hatalar
- Hata: Dozajı gözle tahmin etmek. Gözle yapılan tahminler hem ürün kalitesini bozar hem de aşırı dozda iş sağlığı riski yaratır; dozaj mutlaka ölçülmelidir.
- Hata: Korozif kimyasalı doğrudan cilde ya da yüze değdirmek. Bu tür maddelerde mutlaka eldiven ve yüz koruyucu kullanılmalı, sıçramaya karşı önlem alınmalıdır.
- Hata: Sodyum hidroksit gibi güçlü bazik maddeleri suyla seyreltirken suyu aside ya da bazın üzerine dökmek. Bu uygulama tepkime yol açıp ısı ve sıçrama üretir; doğru sıralama maddeyi suya eklemektir.
- Hata: Farklı kimyasalları aynı kapta karıştırarak tasarruf etmeye çalışmak. Farklı maddelerin karışması zehirli gaz oluşturabilir veya kimyasal tepkime yol açabilir.
- Hata: Atık banyoyu kanalizasyona boşaltmak. Bu davranış çevreye zarar verir, mevzuat ihlali ve idari para cezası doğurur; atık yönetimi mutlaka kayıtlı bir teslimle yapılmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Dozaj hesabında önce banyo hacmini, sonra hedef derişimi yaz; terazi tartımı son adımdır.
- Asit ve baz eklerken daima asidi suya, suyu aside ekle; tersi tepkime yol açabilir.
- Etiket okurken piktogramın yanındaki ifadeye de bak; uyarı ifadeleri piktogramı tamamlar.
- Atık banyoyu lavaboya ya da kanalizasyona boşaltmak yasaktır; her zaman arıtma sistemine verilir.
- Koruyucu donanım kullanmadan önce yıpranma ve delik kontrolü yap.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.