11. SınıfTekstil Teknolojisi

Örme Kumaş Yapısı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

İlmek, geçiş halkası ve sütun kavramlarını tanımlar ve birbirine ilişkilendirir.
Düz örgü ile ters örgünün görünüm, esneklik ve kullanım farklarını karşılaştırır.
Fitilli ve jakar örgülerin nasıl oluştuğunu açıklar.
Örme kumaşın esneme yönlerini belirleyip kalıp planlamasına bağlar.
İlmek sayısı ve iplik numarasından örme kumaşın gramajını hesaplar.

Örmede tek iplik grubu vardır; çözgü ve atkı ayrımı bulunmaz.
Geçiş halkası ilmeğe esneklik kazandıran bölümdür ve omuzlanmadan geçer.
Düz örgüde ön yüz ilmekli, arka yüz çizgilidir; yalnız ön yüz düzgün görünür.
Ters örgüde iki yüz de ilmekli ve dikey rib görünür; enine esneklik en yüksektir.
Fitilli örgü düz ve ters sütunların dönüşümlü dizilmesiyle oluşur.
Jakar örgüde desen renk ipliği seçimiyle oluşur; renk sayısı fireyi artırır.
Örme kumaş boy yönünde enine göre daha çok esner.
Örme kumaşta çekme, ilmeklerin gevşemesi sonucu oluşur ve ön çekme ile azaltılır.

Örmede gramaj (g/m²) = 100 × (santimetredeki ilmek sayısı / iplik Nm değeri)
İlmek çevresi = ilmeği oluşturan iplik uzunluğu + geçiş payı uzunluğu
tex ile Nm bağıntısı: tex = 1000 / Nm
Düz örgüde tek iğ tek yüz üretir; iki iğ iki yüz üretir.
Esneklik: örmede boy yönü (sütun yönü) enine göre daha çok esner.
Fitilli örgü, düz örgü ve ters örgü sütunlarının dönüşümlü dizilmesiyle oluşur.
Jakar örgüde desen, iğların renk ipliğini veya zemin ipliğini seçmesiyle oluşur.
Örme kumaşta çekme, ilmek halkalarının gevşemesi ve düzleşmesiyle açıklanır.

Hata: Örmede çözgü ve atkı yönünden söz etmek. Örme kumaşta tek iplik grubu bulunur; yön yerine sütun ve sıra kavramları kullanılır.
Hata: Geçiş halkasının rolünü küçümsemek. Geçiş halkası olmazsa ilmekler birbirine bağlanmaz ve kumaş esnekliğini kaybeder.
Hata: Ters örgüyü düz örgü ile aynı sanmak. Ters örgüde iki yüz de ilmekli ve dikey rib görünür, düz örgüde ise arka yüz çizgilidir.
Hata: Örme kumaşın her yönde aynı esnediğini varsaymak. Örmede esneklik yöne göre değişir; düz örgüde boy yönü, ters örgüde enine esneme belirgindir.
Hata: Örme kumaşta çekmeyi yalnız üretim hatası saymak. Çekme çoğunlukla ilmeklerin gevşemesinden kaynaklanır ve ön çekme ile önlenebilir.

Örgü tipi sorusunda önce yüzü incele; ön yüzdeki V deseni düz örgü, rib görünümü ise ters örgü işaretidir.
Esneklik sorularında yönü unutma; rib yönü enine, düz örgüde ise boylaması esneme yönüdür.
Gramaj hesabında ilmek sayısını santimetre, iplik numarasını Nm olarak al ve yüz ile çarp.
İki yüzü de kontrol et; yalnız tek yüze bakıp fitilli örgüyü düz örgü sanmak sık yapılan bir hatadır.
Örme kumaşta boyut değişimi sorusu geldiğinde önce ilmek gevşemesi, sonra ön çekme uygulamasını düşün.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.