Tekstil Teknolojisi · 11. Sınıf · Terbiye İşlemleri
Ön terbiye, ham kumaşın boyaya hazır hâle getirildiği ıslak işlem basamağıdır. 9. ve 10. sınıfta işlem adımları öğrenilirken 11. sınıf düzeyinde proses kontrolü, standart ölçüm, verimlilik ve arıza analizi öne çıkar: her parti aynı sıcaklık, süre, pH ve banyo oranıyla işlenmeli, sonuçlar numune ile belgelenmelidir. Pamuk kumaşlarda tipik sıra şöyledir: haşıl sökme, alkali kaynatma ile yağ-kir giderimi, peroksit ağartma, nötralizasyon ve durulama. Her basamağın kendi kontrol noktası vardır: haşıl sökmede iyot testi, kaynatmada sıcaklık-süre kaydı, ağartmada beyazlık ölçümü, durulamada dip…
Ön Terbiye Kazanımları
Ön terbiye basamaklarının (haşıl sökme, alkali kaynatma, peroksit ağartma) sıra ve amaçlarını açıklar.
Proses kartındaki sıcaklık, süre, pH ve banyo oranı değerlerini kontrol noktalarında ölçer ve kaydeder.
Ön terbiye sonrası kumaşta haşıl kalıntısını, beyazlığı ve mukavemet kaybını standart yöntemlerle değerlendirir.
Ön terbiyeden kaynaklanan leke, renk eşitsizliği ve iplik hasarlarını kök neden analiziyle tespit eder.
Islak işlem hattında su, kimyasal ve enerji tüketimini ölçerek verimlilik iyileştirme önerisi geliştirir.
Örnek Sorular ve Çözümleri
Örnek Soru 1 kolay
Banyo oranı 1:6 olan bir ön terbiye hattında 150 kg kumaş için kaç litre su gerekir?
A) 90 litre
B) 900 litre
C) 1.500 litre
D) 6.000 litre
Doğru cevap: B) 900 litre
Banyo oranı kumaş ağırlığının katıdır: 150 kg x 6 = 900 litre su hesaplanır.
Örnek Soru 2 orta
Banyo 20 C'den 90 C'ye 2 C/dk hızında ısıtılmaktadır. Isıtma kaç dakika sürer?
A) 25 dakika
B) 35 dakika
C) 45 dakika
D) 70 dakika
Doğru cevap: B) 35 dakika
Sıcaklık farkı 90 - 20 = 70 C'dir; 70 / 2 = 35 dakika.
Örnek Soru 3 zor
900 litrelik banyoya 40 g/L oranında tuz (sodyum klorür) katılacaktır. Kaç kg tuz gerekir?
A) 3,6 kg
B) 9 kg
C) 36 kg
D) 45 kg
Doğru cevap: C) 36 kg
900 x 40 = 36.000 gram, yani 36 kg tuz hesaplanır.