11. SınıfTekstil Teknolojisi

Ön Terbiye — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Ön terbiye basamaklarının (haşıl sökme, alkali kaynatma, peroksit ağartma) sıra ve amaçlarını açıklar.
Proses kartındaki sıcaklık, süre, pH ve banyo oranı değerlerini kontrol noktalarında ölçer ve kaydeder.
Ön terbiye sonrası kumaşta haşıl kalıntısını, beyazlığı ve mukavemet kaybını standart yöntemlerle değerlendirir.
Ön terbiyeden kaynaklanan leke, renk eşitsizliği ve iplik hasarlarını kök neden analiziyle tespit eder.
Islak işlem hattında su, kimyasal ve enerji tüketimini ölçerek verimlilik iyileştirme önerisi geliştirir.

Ön terbiye sırası haşıl sökme, alkali kaynatma, ağartma ve durulama olarak izlenir; sıra değişirse leke riski artar.
Banyo oranı ve kimyasal dozları kumaş ağırlığına göre hesaplanır, her partide aynı proses kartıyla tekrarlanır.
Ağartmadan önce haşılın tam sökülmemesi boyamada açık nokta ve renk eşitsizliği oluşturur.
Peroksit ağartma sonrası kumaş iyice durulanmalı, ağartıcı kalıntısı boyaya engel olacak biçimde giderilmelidir.
Ön terbiye sonunda mukavemet kaybı hedefi yüzde 10'un altındadır; aşılırsa işlem sıcaklığı veya kimyasal dozu düşürülmelidir.
Her partiden alınan numune 20 +- 2 C ve yüzde 65 +- 4 bağıl nemde 24 saat denklendirmeden değerlendirilmez.

Banyo hacmi (L) = kumaş ağırlığı (kg) x banyo oranı (L:K)
Kimyasal doz (kg) = banyo hacmi (L) x doz (g/L) / 1000
Boyca işlem kaybı (%) = (girilen boy - çıkan boy) / girilen boy x 100
Isıtma süresi (dk) = (hedef sıcaklık - başlangıç sıcaklığı) / ısıtma hızı (C/dk)
Hat kapasitesi (m) = hat hızı (m/dk) x net çalışma süresi (dk)
İyot testinde mavi renk haşıl kalıntısını, renksiz sonuç tam haşıl sökmeyi gösterir

Haşılı sökmeden doğrudan ağartmaya geçmek: Kalan haşıl boyanın lifi tutmasını engeller; işlem mutlaka haşıl sökme ile başlamalıdır.
Banyo oranını toplam hacme göre hesaplamak: Oran 1:6 ise 100 kg kumaş için 600 litre su gerekir, 60 litre değil.
Ağartma sonrası yetersiz durulama: Kalan peroksit boyarmaddeleri parçalar ve düzensiz renk verir; durulama dip suyu berraklaşana dek sürer.
Numuneyi hemen ölçmek: Islak numune nem kaynaklı sapma verir; 20 C ve yüzde 65 nemde 24 saat denklendirmek gerekir.
Mukavemet kaybını ihmal etmek: Yüzde 10'u aşan kayıp kumaşın kullanım dayanımını düşürür; sıcaklık ve kimyasal doz revize edilmelidir.

Sınavda banyo oranı sorularında önce kumaş ağırlığını litreye çevir, sonra gram/litre dozla çarp; adımları ayrı ayrı yaz.
İyot testi ve pH kâğıdı gibi hızlı kontrolleri vardiya başında yap, sapma görürsen hattı hemen durdur.
Proses kartını yanına al; soruda verilen sıcaklık ve süre değerlerini tabloyla karşılaştırarak karar ver.
Arıza analizinde önce makine, yöntem, malzeme ve insan başlıklarını yaz, sonra veriyle eleme yap.
Beyazlık ile mukavemet kaybını hep birlikte değerlendir; tek başına yüksek beyazlık kaliteyi garanti etmez.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.