11. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi
El Freni ve Park Destek Sistemi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- El freninin mekanik ve elektromekanik yapılarını karşılaştırır.
- El freni kuvvet zincirini kurar ve kilitleme torkunu hesaplar.
- Pabuç açıklığını ölçerek el frenini usulüne uygun ayarlar.
- Park destek ve otomatik tutma sistemlerinin çalışmasını açıklar.
- El freni arızalarını belirtiye göre sınıflandırır ve kontrol sırası kurar.
- Eğimli zeminde güvenli park için iş güvenliği kurallarına uyar.
Önemli noktalar
- El freni sürüş sırasında değil, araç durduktan sonra park ve sabitleme amacıyla kullanılır.
- Tırnaklı kilit, kol bırakıldığında telin geri kaymasını önleyerek freni kilitli tutar.
- Kablo boyları eşitlenmezse iki taraftaki sıkma kuvveti farklı olur ve araç düz tutulamaz.
- Elektromekanik park frendi, elektrik kesildiğinde bile kilidi koruyan kendinden kilitlenen yapı kullanır.
- Pabuç açıklığı, pabuçlar sıkıldığında tamborun çevresinde eşit harekette bulunmasıyla ayarlanır.
- El freninin uzun süre tam gergin bırakılması pabuç ve tambur yüzeyinde aşınma ve yapışma yapar.
Formüller ve kurallar
- El freni kuvveti = kol kuvveti x kol oranı.
- Kilitleme torku = sıkma kuvveti x tekerlek yarıçapı.
- Sıkma kuvveti = gereken kilitleme torku / tekerlek yarıçapı.
- Tambur freninde frenleme kuvveti = pabuç sayısı x normal kuvvet x sürtünme katsayısı.
- Disk frende sıkma kuvveti = basınç x kaliper piston alanı.
- Eğim yüzdesi = yükseklik farkı / yatay mesafe x 100.
- EPB çıkış torku = motor torku x redüksiyon oranı.
Sık yapılan hatalar
- Lamba yanıyor diye el freninin yeterli olduğunu sanmak: Lamba yalnız mekanizmanın kilitlendiğini gösterir, tutma kapasitesi ayrıca ölçülmelidir.
- Kablo gerginliğini ayar yapmadan önce vermek: Ayar önce fren organında yapılmalı, aksi hâlde kablo gerilimi ayarı bozulur.
- Pabuç açıklığını gözle tahmin etmek: Açıklık kumpasla ölçülmeli, düzensiz pabuç hareketi ayarın bozuk olduğunu gösterir.
- Yarıçapı torkla çarpma ve bölme işlemlerini karıştırmak: Tork verilmişse bölme, sıkma kuvveti verilmişse çarpma uygulanır.
- El frenini uzun süre tam gergin bırakmak: Sürekli tam gergin kalan el freni pabuç ve tambur yüzeyinde aşınma ve yapışma oluşturur.
Hızlı tekrar ipuçları
- El freni hesabında önce kuvveti, sonra kuvvet ile yarıçapın çarpımını yaz.
- Ayar sonrası mutlaka pabuç açıklığını yeniden ölç, tel hareketi bozulabilir.
- Eğim hesabında yükseklik farkını metreye çevirmeyi unutma.
- El freni şikâyeti dinleme, gözle hareket ve ölçüm birlikte kullanılarak değerlendirilmelidir.
- Yeni ayarlanan el freniyi kısa bir test sürüşünde eğimli zeminde doğrula.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.