11. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi
Motor ve Krankshaft Mekaniği — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Motorun temel parçalarını tanıyıp her parçanın görevini açıklar.
- Silindir hacmi, toplam motor hacmi ve kızdırma oranı hesaplarını yapar.
- Dört zamanlı çalışma çevrimini sırayla anlatır ve biyel ile krankshaft ilişkisini çizer.
- Motor titreşimi ile denge ağırlıklarının görevini ayırt eder.
- Kızak arızasını ölçüm ve sıcaklık kontrolüyle değerlendirir.
- Atölye ölçüm kurallarına ve iş güvenliği talimatlarına uygun çalışır.
Önemli noktalar
- Krankshaft, biyel kuvvetlerini kriko yatağı üzerinden iletir ve torku döner hareket olarak dışarı verir.
- Volan, tork darbelerini yutarak devir dalgalanmasını azaltır ve aktarma organlarını korur.
- Denge ağırlıkları, krank dönüşünde oluşan momentleri dengeleyerek titreşimi azaltır.
- Aşırı sıcaklık, yağ filminin incelmesine ve yüzeyler arasında doğrudan temasa yol açar.
- Kızdırma oranı büyüdükçe verim artar, yük altında sıcaklık daha hızlı yükselir.
- Üç silindirli motorlarda denge ağırlığı ya da karşılıklı iki silindir gerekir.
Formüller ve kurallar
- Silindir hacmi = pi x D² / 4 x S (D çap, S strok).
- Toplam motor hacmi = silindir hacmi x silindir sayısı.
- Kızdırma oranı = kıskaçtaki toplam hacim / yanma odası hacmi.
- Strok, pistonun kıskaç ile krank arasındaki hareket mesafesidir.
- Biyel açısı, krankshaft açısının yarısı olarak okunur.
- Stroker oranı = biyel uzunluğu / kıran değeri.
- Gerilme = kuvvet / alan.
Sık yapılan hatalar
- Kızdırma oranında pay ve paydayı ters yazmak: Kızdırma oranı, kıskaçtaki toplam hacmin yanma odası hacmine bölümüdür; çarpan değil bölen taraf kullanılır.
- Stroku çapla karıştırmak: Strok hareket mesafesidir, çap ise silindirin çapıdır; aynı sayı iki farklı büyüklüğü gösterebilir.
- Denge ağırlıklarını söküp atlamak: Titreşim ayarı yapılmadan denge parçalarını sökmek motorun ömrünü ciddi biçimde kısaltır.
- Volanı motorun parçası sanmak: Volan aktarma tarafında görev yapar; yanlış sökülürse kızdırma yüzeyi zarar görebilir.
- Sıcak motorun kapağını açmak: Soğutma sistemi basınçlı olduğu için kapağın sıcak hâlde açılması yanma riski oluşturur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Motor hesabında önce tek silindir hacmini bulup sonra silindir sayısıyla çarpın.
- Kızdırma oranını yazarken toplam hacmi ve yanma odası hacmini önce ayrı ayrı belirleyin.
- Titreşim şikâyeti için dinleme, ölçüm ve sıcaklık ölçümünü birlikte kullanın.
- Kızak değerlendirmesinde yağ seviyesi ve sıcaklık ölçümünü cidar kontrolünden önce yapın.
- Sökme işlemi sonrası sıkma sırasını ve moment değerlerini üretici bilgisine göre uygulayın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.