11. SınıfMotorlu Araçlar Teknolojisi
Emisyon Kontrol Sistemi ve Egzoz — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Egzozda oluşan başlıca kirleticileri tanıyarak kaynaklarını ayırt eder.
- Katalizörün, egzoz geri besleme valfinin ve parçacık filtresinin görevlerini karşılaştırır.
- Lambda değerinin emisyon üzerindeki etkisini hesaplayarak yorumlar.
- Emisyon kontrol arıza lambalarının anlamını okuyup teşhis adımlarını uygular.
- Bakım programında emisyon sistemine ayrılan işlemleri planlar.
Önemli noktalar
- Üç yönlü katalizör yalnız belirli bir sıcaklık aralığında tam verimle çalışır.
- Katalizör arızalı ya da egzoz kaçağı olan bir araçta egzoz kokusu ve ses değişimi görülür.
- Egzoz geri besleme valfi sürekli açık kaldığında yükseklikte güç kaybı yaşanabilir.
- Dizellerde egzoz dumanının rengi, yanma koşuluna göre farklı yorumlanır.
- Sık rejenerasyon, aracın uzun süre yüksek devirde çalışmamasından kaynaklanabilir.
- Emisyon sistemi lambası yandığında sürücü bilgilendirilir ve arıza kaydı saklanır.
- Egzoz hattı bağlantılarında kaçak, emisyon değerlerini doğrudan bozar.
Formüller ve kurallar
- Lambda = gerçek hava-yakıt oranı / stokiyometrik hava-yakıt oranı.
- Egzoz geri besleme yüzdesi = geri verilen egzoz miktarı / toplam emilen kütle × 100.
- Dönüşüm oranı = (gelen madde miktarı − çıkan madde miktarı) / gelen madde miktarı × 100.
- Katalizörün dönüşüm verimi, çalışma sıcaklığına ve egzoz akışına bağlıdır.
- Isıtma verimi = kullanılabilir çıkış gücü / yakıttan sağlanan enerji.
- Parçacık filtresi, tutulan parçacık miktarı eşik değere ulaştığında rejenerasyona geçer.
Sık yapılan hatalar
- Soğuk katalizörden ölçüm yapmak: Katalizör ısınana kadar dönüşüm verimi düşüktür; soğuk ölçüm arıza göstermez.
- EGR valfini sürekli açık bırakmak: Fazla geri besleme yanma gücünü düşürür, yükseklikte güç kaybı ve tüketim artışı yaratır.
- Dizel dumanını tek renkten yorumlamak: Beyaz, gri ve siyah duman farklı koşulları gösterir; tek başına sonuç çıkarılamaz.
- Sık rejenerasyonu yok saymak: Sık rejenerasyon, kullanım profiline bağlı olsa da filtre tıkanmasının habercisi olabilir.
- Egzoz hattındaki kaçağı önemsememek: Egzoz kaçağı katalizör sıcaklığını düşürür ve emisyon değerlerini doğrudan bozar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Emisyon sistemine ait arıza kayıtlarını silmeden önce oku ve yedekle.
- Katalizör ve filtre bakımında egzoz sıcaklığını göstergenin doğru çalıştığından emin ol.
- Uzun süre kısa mesafe kullanımda araçta düzenli uzun yol sürüşü öner.
- Egzoz hattı bağlantılarını söküp takarken contaları kontrol et.
- Sensör kablolarını keskin kenarlı metal kenetlerden uzak tut.
- Rejenerasyon sırasında motoru kapatma; yarım kalan temizlik sık rejenerasyona yol açar.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.