Soru: Bir dolum istasyonunda adım süreleri 4 s, 14 s, 4 s ve 3 s olarak belirlenmiştir. Döngü süresi kaç saniyedir?
- Adım 1: Adım sürelerini alt alta toplarız: 4 + 14 + 4 + 3 işlemi yapılır.
- Adım 2: Toplam, döngü süresini verir.
- Adım 3: Birim tutarlılığı kontrol edilir, bütün süreler saniye cinsindendir.
Sonuç/cevap: Döngü süresi 25 saniyedir.
İleri Örnek
Daha ileri bir uygulama:
Soru: Adımlar 5 s, 8 s, 6 s ve 5 s sürelidir. İki adım paralel çalıştırılırsa döngü süresi en fazla kaç saniyeye düşer?
- Adım 1: Sıralı toplam hesaplanır: 5 + 8 + 6 + 5.
- Adım 2: Paralel yapılan adımlarda yalnızca en uzun süre sayılır.
- Adım 3: Toplam süreden bir adımın süresi düşülür.
Sonuç/cevap: Döngü süresi 19 saniyeye düşer.
Karşılaştırma Tablosu
| Kavram | Açıklama |
|---|
| Durum makinesinde her anda yalnızca bir | Durum makinesinde her anda yalnızca bir adım biti etkin olmalıdır. |
| Geçiş koşulu sağlanmadan adım kapanmaz, | Geçiş koşulu sağlanmadan adım kapanmaz, program aynı adımı yeniden yürütür. |
| Her adım için zaman aşımı tanımlanmalıdı | Her adım için zaman aşımı tanımlanmalıdır, aşılması hata durumudur. |
| Adım bitleri kalıcı veri bloğunda saklan | Adım bitleri kalıcı veri bloğunda saklanır, geçici değişkende tutulursa kaybolur. |
| Komşu olmayan adıma atlamayı engelleyen | Komşu olmayan adıma atlamayı engelleyen bir sıra denetimi programda bulunmalıdır. |
| Güvenlik kapısı gibi kilitler geçiş koşu | Güvenlik kapısı gibi kilitler geçiş koşuluna eklenerek makineyi güvenli konumda tutar. |
Sık Yapılan Hatalar
Birden çok adımı aynı anda etkin yapmak: İki adım birlikte açık kalırsa komutlar üst üste biner ve akış tutarsızlaşır; her geçişte önceki adım kapatılır, sonra yeni adım açılır.
Geçiş koşulunu adım içinde unutmak: Adım yalnızca açılıp hiçbir koşulla kapatılmazsa makine o adımda sonsuza dek kalır ve arıza nedeni görünmez.
Zaman aşımı tanımlamamak: Sensör arızasında adım hiç ilerlemez; her adım için en uzun süre yazılmalı ve aşımda hata durumuna geçilmelidir.
Adım bitlerini geçici değişkende tutmak: Blok sonunda değer kaybolduğu için adım sıfırlanır; adım bitleri kalıcı veri bloğunda saklanmalıdır.
Sıra kontrolü yapmamak: Yanlış bir atlatma komutu makineyi tanımadığı konuma sokabilir; komşuluk denetimi programda yapılmalıdır.
Özet
Durum makinesi, bir makinedeki çalışma aşamalarını ayrı adımlar hâlinde temsil eder ve her anda yalnızca bir adım etkin olur. Geçiş koşulu sağlandığında önceki adım kapanır, sıradaki adım açılır. Döngü süresi adım sürelerinin toplamıdır; adım başına ortalama süre döngü süresinin adım sayısına bölünmesiyle bulunur. Vardiya kapasitesi 28800 / 25 = 1152 ürün olarak hesaplanır, kullanılabilirlik ise (toplam süre - duruş süresi) / toplam süre ile belirlenir. Her adım için zaman aşımı tanımlanır, aşıldığında hata durumuna geçilir ve güvenli çıkışlar devreye alınır.
Kendini Dene
Soru: Bir dolum istasyonu için durum makinesi tasarlayın: en az beş adım tanımlayın, her adım için komut çıkışlarını, tamamlanma sensörünü, zaman aşımını ve hata işlemini yazın. Geçiş mantığının neden önceki adımı kapatıp sonraki adımı açtığını açıklayın.
Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Beş veya daha fazla adımın sıralı olarak tanımlanması 4 puan; her adım için komut çıkışı, tamamlanma sensörü ve zaman aşımının birlikte yazılması 5 puan; hata durumunun tanımlanıp güvenli çıkış değerlerinin belirtilmesi 3 puan; geçişte önceki adımın kapatılıp yeni adımın açılmasının gerekçelendirilmesi 3 puan. Örnek cevap: Adım 1 kapı açma (çıkış Q0.0, sensör I0.0, timeout 5 s), adım 2 dolum (Q0.1, seviye sensörü I0.1, timeout 15 s), adım 3 kapı kapatma (Q0.2, kapalı sensörü I0.2, timeout 5 s), adım 4 tartma (Q0.3, tartma tamam I0.3, timeout 10 s), adım 5 etiketleme (Q0.4, etiket sensörü I0.4, timeout 8 s). Geçişte önce etkin adım kapanır, sonra sıradaki adım açılır; aksi hâlde iki adım birden devrede olur.
