11. SınıfEndüstriyel Otomasyon Teknolojileri
Zamanlayıcı ve Sayıcı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Zamanlayıcı ve Sayıcı ile ilgili temel kavramları açıklar.
- Zamanlayıcı ve Sayıcı konusunun PLC Programlama dersi içindeki yerini ve önemini belirtir.
- Konuyla ilgili araç, gereç ve malzemeleri amacına uygun seçer.
- İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun çalışır.
- Öğrendiği bilgi ve becerileri atölye/iş yeri uygulamalarında kullanır.
Önemli noktalar
- Ladder (merdiven) diyagramı röle mantığına benzer.
- Zamanlayıcı gecikme, sayıcı olay sayar.
- Set ve reset bobinleri durum saklar.
- Zamanlayıcı çözümü PLC tarama süresiyle sınırlıdır; sürenin tarama süresine yakın seçilmesi sapma doğurur.
- Sayaç çıkışı Q, CV değerinin PV'ye ulaşmasıyla aktifleşir; sayaç sıfırlanmadan değer PV üstünde kalmaya devam edebilir.
- Uzun süreler için zamanlayıcılar zincirlenir, çok kısa süreler için kesmeli programlama kullanılır.
Formüller ve kurallar
- Ladder (merdiven) diyagramı röle mantığına benzer.
- Zamanlayıcı gecikme, sayıcı olay sayar.
- Set ve reset bobinleri durum saklar.
- TON: giriş aktif ve ET < PT ise süre sayar; ET ≥ PT olduğunda çıkış aktifleşir.
- TOF: giriş kapanınca süre sayar, süre dolunca çıkış kapanır.
- CTU: her CU darbesinde CV artar; CV ≥ PV olduğunda Q aktif olur, R ile sıfırlanır.
Sık yapılan hatalar
- Zamanlayıcı ve Sayıcı ile ilgili kavramları birbirine karıştırmak: Temel kavramları tablo veya zihin haritasıyla ayırt et.
- Uygulamada standartlara ve iş güvenliği kurallarına uymamak: Her adımda güvenlik ve kalite kurallarını uygula.
- Kullanılan araç-gereci amacına uygun seçmemek ve bakımını ihmal etmek: Doğru ekipmanı seç, kullanım öncesi ve sonrası kontrol et.
- TP ile TON'u eşitlemek: TP gelen her darbe için sabit süreli pulse üretir, TON ise giriş aktif kaldıkça bekler ve süre sonunda açar; ikisi farklı işlevdedir.
- Çıkışın PV'ye ulaşınca kendiliğinden sıfırlandığını sanmak: Çıkış Q aktifleşir fakat CV değerini yalnız sıfırlama (R) girişi sıfırlar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Zamanlayıcı ve Sayıcı konusunu atölye ve iş yeri uygulamalarıyla pekiştir.
- Önemli noktaları kısa notlar hâlinde çıkarıp düzenli tekrar et.
- Uygulama öncesi iş güvenliği kontrol listesini gözden geçir.
- TON mu TOF mu sorularında şunu sor: süre giriş aktifken mi yoksa giriş bittikten sonra mı işliyor? Cevap tipi belirler.
- Sayıcı sorularında sıfırlama (R) sinyalini daima kontrol et; R olmadan CV değerinin sıfırlanmadığı unutulmamalıdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.