11. SınıfMetal Teknolojisi
Kesim Parametreleri ve İşleme Verimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kesme hızı ile iş mili devri arasındaki bağıntıyı kurar ve uygular.
- Ağız başına talaşı dakikadaki ilerlemeye dönüştüren bağıntıyı kullanır.
- Kesim derinliği ve kesim genişliğini kesim alanı üzerinden tanımlar.
- İşleme verimini mm³/dakika ve mm³/saniye birimlerinde hesaplar.
- Taylor bağıntısını kullanarak hızın takım ömrüne etkisini yorumlar.
Önemli noktalar
- Kesme hızı işlenen malzeme ve takım cinsine göre seçilir; devir bu hızdan ve takım çapından hesaplanır.
- Ağız başına talaş kaba geçişte büyük, rahatlatma ve son geçişlerde küçük seçilir.
- İşleme verimi yalnız kaldırılan talaş hacmini verir; kalite ölçütü değildir.
- Taylor bağıntısında üs küçük olduğu için hız artışı ömrü çok büyük oranda düşürür.
- Özgül kesme kuvveti malzemeye ve kesim derinliğine bağlıdır; sığ kesimde büyür.
- Kesme gücü tezgâh motorunun gücünden küçük seçilmelidir.
Formüller ve kurallar
- İş mili devri: n = 1000 · Vc / (π · D) — Vc m/dk, D mm, n d/dk
- Kesme hızı: Vc = π · D · n / 1000 — D mm, n d/dk, Vc m/dk
- Dakikadaki ilerleme: vf = n · z · fz — n d/dk, z ağız sayısı, fz mm
- Ağız başına talaş: fz = vf / (n · z)
- İşleme verimi: Q = ap · ae · vf — ap ve ae mm, vf mm/dk, Q mm³/dk
- Saniyelik işleme verimi: Q = ap · ae · vf / 60 — Q mm³/s
- Kesme kuvveti: Fc = kc · ap · fz — kc özgül kesme kuvveti, N/mm²
- Kesme gücü: Pm = Fc · Vc / 60 — Vc m/dk, Pm W
- Taylor bağıntısı: V · Tⁿ = C; sabit ömürde V · Tⁿ sabittir
Sık yapılan hatalar
- Hata: Devir hesabında takım çapını santimetre olarak alıp kesme hızıyla doğrudan eşleştirmek. Doğru yol çapı milimetre cinsine çevirmek ve bağıntıdaki bin çarpanını kullanmaktır.
- Hata: İşleme veriminde kesim genişliği yerine takım çapını kullanmak. Kesilen alan, kesim derinliği ile iş parçasından gerçekte alınan genişliğin çarpımıdır.
- Hata: Kaba geçişte küçük talaş, son geçişte büyük talaş seçmek. Kaba geçişte talaş kalınlığı büyütülür, son geçişte küçültülür.
- Hata: Kesme kuvvetini doğrudan kc ile eşleştirmek. Kuvvet, özgül kesme kuvvetinin kesim derinliği ve ağız başına talaşla çarpımından bulunur.
- Hata: Taylor bağıntısında ömür yerine hızı üssü almak. Bağıntıda hız doğan, ömür üssü alınan değişkendir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Devir sorusunda önce çapı milimetre, hızı metre/dakika olarak yaz ve π katsayısını uygula.
- vf = n · z · fz bağıntısında önce ağız sayısı, sonra devir çarpımını kur.
- İşleme veriminde ap ve ae değerlerini mm, vf değerini mm/dakika olarak al.
- Taylor sorusunda önce hızın kaç katına çıkarıldığını bul, sonra bu oranın üssünü al.
- kc soruda veriliyse kendi kafandan değer seçme; verilen büyüklüğü kullan.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.