11. SınıfMetal Teknolojisi

Metal Malzeme Seçimi ve Döküm — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Malzeme grubunu istenen özelliğe göre seçer ve seçim gerekçesini söyler.
Karbon içeriğinin sertlik ile süneklik arasındaki dengeyi nasıl değiştirdiğini açıklar.
Tavlama, normalize, menevişleştirme ve temperleme sonuçlarını karşılaştırır.
Döküm yöntemlerini yüzey kalitesi, hassasiyet ve maliyet açısından ayırt eder.
Döküm kusurlarını görünümlerinden tanır ve uygun telafiyi önerir.

Karbon içeriği, çeliğin sertlik ile süneklik arasındaki dengesini belirleyen ana etkendir.
Tavlama en yumuşak yapıyı, normalize ondan daha tok, menevişleştirme ise en sert yapıyı verir.
Menevişleştirme tek başına kullanılmaz, temperleme ile dengelenir.
Döküm ölçü toleransları talaşlı imalata göre geniştir, işlem payı bırakılır.
Porozite ve çekme boşluğu dökümün en sık görülen kusurlarıdır.
Az adetli karmaşık parçada döküm toplam maliyeti düşürebilir.

Sertlik-süneklik dengesi: karbon oranı arttıkça sertlik yükselir, süneklik düşer
Döküm verimi = (parça kütlesi / döküm kütlesi) x 100
Birim üretim maliyeti = toplam üretim maliyeti / üretilen parça adedi
Tavlama ile normalize arasındaki fark, perlit tane boyutunun büyüklüğüdür
Sementasyon sonucu: sert yüzey kabuğu ile sünek çekirdekten oluşan bileşik yapı
Basınçlı dökümde hızlı soğuma, ince dendritli sıkı bir mikro yapı verir
Döküm tasarımında köşe yarıçapı en az duvar kalınlığı kadar seçilir
Tavlama yavaş soğutma, menevişleştirme ise çok hızlı soğutma ile uygulanır

Hata: Tavlamayı sertleştirme yöntemi sanmak. Tavlama yumuşatır; sertleştirme için menevişleştirme, ince ve dengeli yapı için normalize kullanılır.
Hata: Menevişleştirilen çeliği doğrudan kullanmak. Martisit yapı çok gevrektir, kullanıma almadan önce temperleme ile dengelenmesi gerekir.
Hata: Paslanmaz çelikte korozyon direncini tek başına yeterli saymak. Döküm sırasında karbon kaybı direnci düşürdüğü için döküm paslanmazın uygun sınıfı ayrıca seçilir.
Hata: Kum dökümünü yüksek üretim adedi için tercih etmek. Kum kalıbı tek kullanımlıktır, yüksek adetlerde kalıp maliyeti toplam maliyeti yükseltir.
Hata: Soğuk içe sıkışmayı cüruf sorunu sanmak. Soğuk içe sıkışma, birleşmeyen metal akımlarının yüzey sınırı bırakmasıyla oluşur; cüruf ayrı bir kusurdur.

Karbon oranı sorusunda önce ferrit-peperrit oranını düşün, sertlik sonucunu sonra çıkar.
Tavlama ile normalizayı karşılaştırırken soğutma ortamının hızına odaklan.
Sementasyon ile nitritasyon farkını sıcaklık ve kabuk kalınlığı üzerinden açıkla.
Döküm kusurunu önce görünümüne bakarak tanımaya çalış, telafiyi sonra düşün.
Maliyet karşılaştırmasında kalıp maliyetini adet sayısıyla birlikte değerlendir.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.