11. SınıfMetal Teknolojisi
Koordinatlar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Mutlak ve artımlı koordinat sistemlerini karşılaştırır.
- Makine sıfırı ve iş parçası referans noktalarını belirler.
- Sac metal parçada nötr ekseni ve K faktörü kavramını açıklar.
- Bürünüm uzunluğunu açı, iç yarıçap ve kalınlıktan hesaplar.
- Verilen parçanın açınım uzunluğunu bükme düzeltmeleriyle birlikte bulur.
Önemli noktalar
- Çelik sacda K faktörü genellikle 0,33 alınır; 0,5 yalnızca nötr eksen ortada varsayıldığında kullanılır.
- Bürünüm hesabında yarıçap R, bükme iç yarıçapıdır; kalınlık ayrıca K ile çarpılır.
- Birim dönüşümü unutulursa derece yerine radyan girilir ve BA birkaç kat yanlış çıkar.
- Artımlı modda değer, bir önceki noktadan itibaren yer değiştirmedir; mutlak modla karıştırma tüm yolü kaydırır.
- Yayılma payı hesaba girmezse parça açıldığında açı hedeften küçük kalır.
- İş parçası sıfırı resmin referans köşesine alınmalı, ölçüler tek noktadan alınmalıdır.
Formüller ve kurallar
- Bürünüm uzunluğu: BA = (π × θ / 180) × (R + K × t).
- Düz bükmede açınım: L = a + b + BA.
- Nötr eksen yarıçapı: rn = R + K × t.
- K faktörü: K = elastik tabaka kalınlığı / sac kalınlığı, 0 ile 0,5 arasındadır.
- Artımlı mod: G91 ile verilen değer bir önceki noktaya göre yer değiştirmedir.
- Yayılma telafisi: prensip açısı = hedef açı + yayılma payı.
Sık yapılan hatalar
- Yaylaya dereceyi radyana çevirmeden girmek: π × θ / 180 formülünde θ derece kalmazsa bürünüm iki kat fazla ya da az çıkar.
- İç yarıçapı sac kalınlığıyla karıştırmak: R, bükmenin iç çapıdır; rn = R + K × t bağıntısında ikisi ayrı terimdir.
- G91 artımlı değerini mutlak konum sanmak: Artımlı modda X50, sıfırdan 50 değil bir önceki noktadan 50 mm ileri demektir.
- Yayılma payını hesaba katlamadan açınım çizmek: Parça açıldığında açı hedeften küçük kalır, montajda uyumsuzluk oluşur.
- Yaygın hata 5: Koordinatlar konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Çözümüne önce rn = R + K × t ile başla; BA formülü bu değeri kullanır, adımı atlamak en yaygın hatadır.
- K verilmediyse çelik sacda 0,33 kabul et ve bu varsayımı çözüm köküne yaz.
- Sınavda açınım şıkları birbirine yakınsa, K için 0,33 ve 0,5 iki ayrı hesap yap; doğru şık genelde ikisinden biridir.
- Artımlı sorularda hareketleri tek tek topla; son konumu zihinden değil, küçük tabloyla bul.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.