11. SınıfMakine ve Tasarım Teknolojisi

Sac Metal Katlama ve Kalıplama — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Sac metal katlamada kullanılan kıvrım payı, kıvrım düzeltmesi ve nötr eksen kavramlarını açıklar.
Verilen yarıçap, kalınlık ve kıvrım açısı değerlerinden düz parça uzunluğunu hesaplar.
Katlanabilirliği etkileyen minimum flanş, delik konumu ve malzeme davranışını ayırt eder.
Üst ve alt kalıp (punch, die) görevlerini çizerek uygun kalıp ağzı genişliğini gerekçelendirir.
Yaylanma, delik kırıklama ve kıvrım çakışması gibi üretim hatalarını analiz edip düzeltme önerir.
Kıvrım sırasını ve tolerans yığılmasını dikkate alarak üretim planı oluşturur.

Düz parça uzunluğunda kıvrım sayısı kadar kıvrım payı eklenmesi unutulmamalıdır.
Nötr eksen yüzeyin tam ortasında değildir; K faktörü 0,33 ile 0,44 arasında seçilir.
Katlanan sacın alanı ve kütlesi değişmez, yalnızca biçimi değişir.
Alt kalıp ağzının genişliği kıvrım yarıçapını ve yüzey biçimini belirler.
Delikler kıvrım çizgisinden uzaklaştırılmalı, gerekirse rahatlatma kesiği bırakılmalıdır.
Yaylanma nedeniyle oluşan açı hatası kalıp açısıyla ön kıvrüm yapılarak telafi edilir.
Çoklu kıvrımlarda tolerans yığılması hesaba katılmazsa toplam boy sapar.
Malzeme esnekliği düşükse minimum kıvrım yarıçapı büyütülür.

Kıvrım payı (90 derece): BA = (pi / 2) × (R + K × T).
Genel açıda kıvrım payı: BA = (aci / 180) × pi × (R + K × T).
Açık sapma payı: BD = 2 × OSSBA − BA, burada OSSBA = (R + T) × tan(aci / 2).
Düz parça uzunluğu: L = düz parçalar toplamı + kıvrım sayısı × kıvrım payı.
Dış köşe çapı: D = iç yarıçap + sac kalınlığı (D = R + T).
Dış yüzey kıvrım yayı: L = (aci / 360) × 2 × pi × R.
Toplam boy sapması (yığılma): tolerans toplamı = kıvrım sayısı × kıvrım başına tolerans.
Ön kıvrım açısı: kalıp açısı = istenen açı + yaylanma miktarı.

Düz parça hesabında kıvrım payını bir kez eklemek: Kıvrım sayısı kadar kıvrım payı eklenmelidir; iki kıvrımlı bir parçada iki kıvrım payı toplanır.
Nötr ekseni yüzeyin tam ortasında kabul etmek: Katılaşma bölgeleri nedeniyle nötr eksen kayar, bu yüzden 0,33 ile 0,44 arasında bir K faktörü ile çalışılır.
Kıvrım payını açıdan bağımsız saymak: Pay, kıvrım açısıyla doğru orantılıdır; açı küçüldükçe pay da küçülür.
Delikleri kıvrım çizgisine yakın bırakmak: Delik kenarında gerilim birikir ve çatlama oluşur; delikler kaydırılmalı veya rahatlatma kesiği açılmalıdır.
Yaylanmayı hiç dikkate almamak: Kalıptan çıkan parça açısı hedefin gerisinde kalır; kalıp ağzı ön kıvrüm yapılarak telafi edilmelidir.
Çoklu kıvrımlarda toleransları tek tek onaylamak: Toplam boy sapması kıvrım sayısı çarpılmış toleransla hesaplanmalı, gerekirse kıvrım adedi gözden geçirilmelidir.

Sacın kalınlığı ve iç yarıçap bilinmeden kıvrım payı hesaplanmamalı, önce bu iki veri modelden okunmalıdır.
Modelde düz parça geliştirme komutunu her yarıçap değişikliğinden sonra yeniden çalıştırmak alışkanlık hâline getirilmeli.
Kalıp ağzı genişliği ile kıvrım yarıçapı arasındaki ilişki, ilk üretimde karşılaştırmalı olarak gözlenmelidir.
Delik ve kıvrım çizgisi arasındaki mesafe, sac kalınlığının katları cinsinden planlanmalıdır.
Tolerans yığılması hesabını kıvrım sayısı değişmeden yapmak, sonradan sürpriz yaşanmasını önler.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.