11. SınıfKimya Teknolojisi
Laboratuvar Güvenliği ve Atık Yönetimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kimyasal, fiziksel ve biyolojik tehlike kaynaklarını tanımlama
- Kişisel koruyucu donanım seçimi ve doğru kullanımı
- Kimyasal saklama, ayrımlandırma ve etiketleme kuralları
- Dökülme olayında genel müdahale ve bildirim adımları
- Atık sınıflandırma, biriktirme, etiketleme ve teslim sürecini yürütme
Önemli noktalar
- Güvenlik önlemleri sıralı değil, eş zamanlı ve katmanlıdır; hiçbir önlem tek başına yeterli değildir.
- Kimyasallar uyumsuz gruplara ayrılarak, ayrı raflarda ve ikincil kaplarla saklanmalıdır.
- Davlumbaz kullanımında yüzey hızı ölçülerek denetlenmelidir; koku testi yeterli bir ölçüt değildir.
- Atık etiketinde atık türü, oluşum tarihi, biriktirilen süre ve sorumlu birim bulunmalıdır.
- Ayrılan atıklar farklı kaplarda biriktirilmeli ve aynı kapta asla karıştırılmamalıdır.
- Ramak kayıtları, kazaların önlenmesi için en değerli veri kaynağıdır ve kayıt altına alınmalıdır.
Formüller ve kurallar
- En az biriktirilecek miktar = Günlük atık oluşumu × Biriktirme süresi (gün)
- Stok ömrü (ay) = Toplam stok miktarı ÷ Aylık ortalama tüketim
- Güvenli doluluk: kap hacminin yaklaşık yarısı doldurulur
- Zararlı atık pH sınıflandırması: pH 7 altı asidik, pH 7 üstü bazik
- Atık hacim katsayısı: sıvı atık hacmi, kabın boş bırakılan kısmıyla birlikte değerlendirilir
- Acil çıkış işaretinin görüş açısı: yükseklikten bağımsız olarak koridorlardan görülebilir olmalıdır
- Biriktirme süresi = atığın oluşum tarihi ile teslim tarihi arasındaki fark
- Kimyasal uyumluluk denetimi = uyumsuz madde çiftlerinin aynı yerde bulunmaması kontrolü
Sık yapılan hatalar
- Hata: Kimyasalları aynı rafta karışık saklamak: Uyuşmayan maddeler birbiriyle tepkime girerek ısı ve gaz çıkarabilir.
- Hata: Dökülmeyi fırça ile silmek: Saçılımı yaygınlaştırır ve tene temas riskini artırır.
- Hata: Atık kabını tamamen doldurmak: Taşma, kapağın açılamaması ve ikincil kaza riski doğurur.
- Hata: Etiketsiz atık bırakmak: Bertaraf sırasında hatalı sınıflandırma ve gecikme yaşanır.
- Hata: Kimyasalların koklanarak değerlendirilmesi: Zehirli gazlara maruz kalma riski taşır ve kesinlikle uygulanmamalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Laboratuvara ilk girdiğinizde acil çıkışları, duş ve göz yıkama istasyonunu ve kimyasal dolabının konumunu kontrol edin.
- Güvenlik bilgi formunu kullanmadan önce bölüm başlıklarını okuyun; ilkyardım ve yangın söndürme bölümleri en çok arananlardır.
- Atık kabının etiketini dolum anında yazın, sonra değil.
- Olası bir olayda önce kendi güvenliğinizi doğrulayın, sonra müdahale edin.
- Kimyasal satın alma sürecinde uyumluluk denetimi, mal kabulünden daha etkilidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.