11. SınıfKimya Teknolojisi

Numune Alma, Hazırlama ve Numaralandırma — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Numune alma noktası, sıklığı ve yönteminin analiz amacına göre planlanması
Alınan numunenin kodu ve etiketiyle izlenebilir hâle getirilmesi
Katı, sıvı ve gaz numuneler için uygun hazırlama adımlarının seçilmesi
Numune homojenleştirme, kurutma ve seyreltme işlemlerinin doğru uygulanması
Çapraz bulaşma ve numune karışmasının önlenmesi için hijyen kurallarının uygulanması

Numune, analiz edilen partiyi temsil etmeli; tek noktadan alınan numune çoğu zaman yanıltıcıdır.
Etiket bilgisi eksikse numune analiz edilmez, çünkü hangi numuneye ait olduğu belirlenemez.
Numune kabı analiz tamamlanana kadar kapalı tutulmalı ve çapraz bulaşmaya karşı korunmalıdır.
Homojenleştirme, örnekleme hatasını azaltmanın en etkili yoludur.
Seyreltme yapılan numunelerde asıl derişim, seyreltme faktörüyle geri alınmak zorundadır.
Numune alma tarihi ile analiz tarihi arasındaki süre, saklama koşullarıyla birlikte kaydedilmelidir.

Örnekleme oranı: her N partiden bir numune alınacaksa oran = 1 ÷ N
Temsil katsayısı = Alınan numune kütlesi ÷ Numunenin ortalama kütlesi
Seyreltme faktörü: F = V_son ÷ V_alınan
Asıl derişim: c_asıl = c_ölçülen × F
Birim dönüşümü: 1 mL = 1 cm³ ve 1 L = 1000 mL
Kurutma kaybı yüzdesi = (m_önce − m_sonra) ÷ m_önce × 100
Kuru madde kütlesi = m_numune × (1 − nem yüzdesi ÷ 100)
Sıvı numune kütlesi: m = ρ × V (yoğunluk g/mL cinsinden alınır)
Gerekli tekrar sayısı: n = (t × s ÷ r)² (t: katsayı, s: standart sapma, r: kabul edilebilir fark)

Hata: Numuneyi yalnızca tek noktadan almak: Bu durumda numune partiyi temsil etmez ve sonuç yanıltıcı olur.
Hata: Seyreltme faktörünü hesaba katmamak: Seyreltilmiş çözeltide ölçülen değer, asıl numunenin derişimi değildir.
Hata: Etiketsiz numuneyi analiz etmek: Numunenin hangi partiye ait olduğu bilinmeden rapor düzenlenemez.
Hata: Numune kabını analizdan hemen sonra yıkamamak: Kabın yüzeyinde kalan numune bir sonraki numuneyi kirletir.
Hata: Kurutma kaybını hesaba katmamak: Nem ve uçucu bileşikler ölçülen kütleyi şişirir, sonuç yüksek çıkar.

Her numuneye benzersiz bir kod verin; bu kod, numuneyi izleyen tek anahtardır.
Sıvı numuneleri ölçülü hacimde alın, kaba gözle doldurmayın.
Katı numuneleri öğütmeden önce nem durumunu belirleyin ve kurutma gereksinimini değerlendirin.
Seyreltmeyi hacim balonunda son hacme tamamlayarak yapın; kaba hacim ayarı kalibrasyonu bozar.
Numune kabını analizden hemen sonra yıkayın; bulaşma çoğunlukla kalan numuneden başlar.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.