11. SınıfGrafik ve Fotoğraf / Tasarım
Tipografi ve Yazı Tipi Seçimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Yazı tipi sınıflarını tanımak ve aralarındaki farkları açıklamak
- Bir tasarım için uygun yazı tipi seçimini gerekçesiyle yapmak
- Tipografik ölçek kurarak başlık ve gövde ilişkisini oluşturmak
- Satır uzunluğu, satır aralığı ve harf aralığını doğru ayarlamak
- Tipografik düzeltme ile okunabilirliği ölçerek artırmak
Önemli noktalar
- Bir tasarımda ikiden fazla yazı tipi ailesi kullanmak okunabilirliği ve bütünlüğü zayıflatır.
- Yazı tipi seçimi, tasarımcının tahminine değil okuma hızı ölçümüne dayandırılmalıdır.
- İtalik, tırnak ve tire işaretleri yazı tipinin parçası olarak birlikte seçilmelidir.
- Başlık punto değerleri gövde metninden belirgin biçimde ayrılmalıdır.
- Tüm punto değerleri tek bir ölçekten türetilmeli, elle değerler eklenmemelidir.
- Çok dar puntolu yazı tipleri özellikle küçük ekranlarda okunabilirliği düşürür.
Formüller ve kurallar
- Yeni punto değeri = önceki punto değeri x seçilen katsayı; majör üçlüde katsayı yaklaşık 1,25 tir
- Satır yüksekliği = punto değeri x birimsiz aralık katsayısı; gövde metninde katsayı 1,4 ile 1,6 arasında tutulur
- Satır uzunluğu: bir satıra 45 ile 75 karakter sığacak genişlik okunabilir kabul edilir
- Harf aralığı = punto değeri x oran; büyük puntoda oran negatif seçilir
- Ölçek büyüklüğü yaklaşık olarak punto değerinin karekökü kadardır
- Tipografik ölçekte her basamak bir öncekinin belirli bir katıdır, basamaklar eşit artmaz
- Alt başlık, punto değeri değiştirilmeden yalnız ağırlık değiştirilerek de kurulabilir
- Satır sayısı arttıkça satır yüksekliğinin artırılması metni birbirinden ayırır
Sık yapılan hatalar
- Hata: Her başlık için ayrı bir yazı tipi seçmek sistemin bütünlüğünü bozar ve profesyonel görünümü zayıflatır.
- Hata: Satır aralığını yazı tipinin varsayılan değerinde bırakmak, uzun metinlerde satırların iç içe geçmesine yol açar.
- Hata: Gövde metnini on iki pikselin altında seçmek, özellikle mobil ekranlarda okunabilirliği belirgin biçimde düşürür.
- Hata: Başlık punto değerlerini ölçekten türetmeden elle belirlemek, ekranlar arasında tutarsız bir ritim yaratır.
- Hata: Harf aralığını büyük puntolarda artırmak, kelimeler arasındaki doğal boşluğu silerek okunabilirliği bozar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Önce gövde metninin yazı tipini seçin, başlık boyutlarını bu seçimden sonra türetin.
- Yazı tipi ailesinin tüm ağırlıklarını tek pakette toplayın, dosyaları karıştırmayın.
- Uzun metin bloklarında satır aralığını bir miktar artırarak okunurluğu koruyun.
- Metni gerçek içerikle deneyin; birkaç kelimelik örnek yanıltıcı sonuç verir.
- Alt başlıklarda punto değerini değiştirmek yerine ağırlığı değiştirerek hiyerarşi kurun.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.