11. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi

Aydınlatma Tasarımı ve Fotometrik Hesap — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Aydınlık seviyesi, aydınlık düzgünlüğü ve renksel geriverim gibi fotometrik büyüklükleri tanımlar ve birimlerini ayırt eder.
Lümen yöntemiyle bir çalışma alanının gereken toplam ışık akısını, armatür sayısını ve kurulum gücünü hesaplar.
Armatür verimlilik katsayısı ile bakım (kullanım) faktörü değerlerini proje varsayımları olarak gerekçelendirir.
Bir aydınlatma tasarımının enerji tüketimini ve yıllık karbondioksit salımını hesaplayarak tasarımı değerlendirir.
Farklı çalışma alanı türleri için aydınlık seviyesi hedefi belirler, armatür yerleşimini ve kontrol senaryolarını gerekçelendirir.

Aydınlık seviyesi lüks (lx) cinsinden ölçülür ve doğrudan çalışma yüzeyindeki ışığı tanımlar.
Lüks yöntemi, hedef aydınlık seviyesi ile alan çarpımının armatür verimliliği ve bakım faktörüne bölünmesiyle gerekli ışık akısını verir.
Armatür verimliliği ve bakım faktörü iyimser seçilirse kurulum sonrası aydınlık hedefin altında kalır.
Armatür aralığının tavan yüksekliğine oranı büyüdükçe aydınlık düzgünlüğü bozulur.
Renksel geriverim, renk ayrımı gerektiren alanlarda yüksek değerli armatür seçimini gerekçelendirir.
Bölgesel kontrol ve hareket algılama, sabit aydınlatmaya göre belirgin biçimde daha az enerji tüketimi sağlar.
Yıllık enerji tüketimi, kurulum gücü ile yıllık kullanım saatinin çarpımından hesaplanır.
Kabul ölçümü çalışma yüzeylerindeki belirlenmiş noktalarda yapılır ve düzgünlük oranı da raporlanır.

Φ_toplam = (E_hedef × A) / (η × f) — gerekli toplam ışık akısı; A alan, η armatür verimliliği, f bakım faktörüdür.
E = Φ / A — aydınlık seviyesi; ışık akısının alana oranı.
N = Φ_toplam / Φ_armatür — gerekli armatür sayısı.
P_kurulum = N × P_armatür — armatürlerin toplam kurulum gücü.
U_düzgünlük = E_en yüksek / E_en düşük — aydınlık düzgünlüğü oranı.
E_yıllık = P_kurulum × t_yıllık — yıllık elektrik tüketimi (kWh).
Güç yoğunluğu = P_kurulum / A — metrekareye düşen kurulum gücü; verimlilik göstergesidir.

Armatür verimliliği ve bakım faktörünü hesaba katmamak: Bu iki katsayı düşülmeden yapılan hesap, yalnızca armatürlerin anma ışık akısını toplamaktan ibarettir. Bu hata, kurulum sonrası aydınlık seviyesinin hedefin belirgin biçimde altında kalmasına yol açar.
Armatür sayısını aşağı yuvarlamak: Gerekli toplam ışık akısının tek armatür değerine bölümü kesirli çıktığında aşağı yuvarlama yapılırsa eksik armatür kalır ve hedef aydınlık sağlanmaz. Kesirli sonuçlar her zaman yukarı yuvarlanmalıdır.
Yıllık tüketim hesabında kurulum gücünü W olarak bırakmak: Enerji tüketimi kWh cinsinden bulunur; gücün önce kW cinsine çevrilmesi gerekir. Bu unutulduğunda tüketim değeri 1000 kat küçük çıkar ve tasarım karşılaştırması yanıltıcı olur.
Aydınlık düzgünlüğünü yalnızca ortalamayla değerlendirmek: Ortalama değer hedefi tutturabilir ancak gölgeli noktalar oluşabilir. Bu nedenle düzgünlük oranı da hesaplanmalı ve kabul ölçümünde ayrıca doğrulanmalıdır.
Tüm alanı tek seviyede aydınlatıp sabit çalıştırmak: Kullanılmayan bölümlerin de aydınlatılması enerji israfıdır. Bölgesel kontrol ve hareket algılama ile tüketim belirgin biçimde azaltılabilir.

Hesaba başlamadan önce alan geometrisini ve kullanım saatini netleştirin; belirsiz verilerle yapılan hesap güvenilir sonuç vermez.
Armatür sayısı hesabında kesirli sonuçları yukarı yuvarlamayı unutmayın; aşağı yuvarlama eksik armatıre yol açar.
Tasarım raporunda kullanılan her katsayının neden seçildiğini yazın; bu, denetimde karşılaştırma noktası oluşturur.
Pencereden gelen gün ışığından yararlanmak için armatürleri pencere tarafına yakın sıralamayı planlayın.
Kurulum sonrası luxmetre ölçümünü çalışma yüzeyinde en az üç farklı noktada yaparak düzgünlük oranını doğrulayın.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.