11. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Güç Faktörü ve Kompanzasyon — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Aktif, reaktif ve görünür gücü birbiriyle ilişkilendirir.
- Güç faktörünü hesaplayıp tesisat açısından yorumlar.
- Kompanzasyon için gereken reaktif gücü tanjant farkıyla hesaplar.
- Sabit ve kademeli kompanzasyon sistemlerini karşılaştırır.
- Kondansatör akımına göre kablo ve koruma elemanı seçim ölçütlerini açıklar.
Önemli noktalar
- Güç faktörü 1'e ne kadar yakınsa şebeke o kadar verimli kullanılır.
- Kompanzasyon kapasitörü reaktif gücü yük yakınında üretir; yükün aktif gücü değişmez.
- Hesapta tanjant farkı kullanılır; cosφ farkı kullanılmaz.
- Hedef güç faktörü genellikle 0,95 ile 0,98 arasında seçilir; 1,00 hedeflenmez.
- Kapasitör akımı, kablo ve koruma elemanı seçiminde mutlaka dikkate alınır.
- Yükün değişkenliği varsa kademeli kompanzasyon tercih edilir.
Formüller ve kurallar
- S = √(P² + Q²) (görünür güç, VA)
- cosφ = P / S (güç faktörü, birimsiz)
- tanφ = Q / P (reaktif oran)
- Q_c = P × (tanφ1 − tanφ2) (kompanzasyon gücü, kvar)
- I_c = Q_c / (√3 × U) (kapasitör akımı, A)
- I = P / (√3 × U × cosφ) (üç fazlı yük akımı, A)
Sık yapılan hatalar
- Hata: Kompanzasyon gücünü cosφ farkından hesaplamak. Doğrusu tanjant farkını aktif güçle çarpmaktır.
- Hata: Görünür gücü aktif güçle karıştırmak. Kablo ve şalter seçimi görünür güç S'ye göre yapılmalıdır.
- Hata: Hedef güç faktörünü 1,00 seçmek. Doğrusu 0,95 ile 0,98 arası bir hedeftir; aşırı kompanzasyon riski vardır.
- Hata: Kondansatör akımını hesaplamadan kontaktör ve kablo seçmek. Doğrusu I_c hesabı yapıp bileşenleri ona göre seçmektir.
- Hata: Ölçümü tek bir anda yapıp yükün değişkenliğini göz ardı etmek. Doğrusu farklı saatlerde ölçüm yapmaktır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Önce güç üçgenini çizin; hangi büyüklüğün hangi kenar olduğu hatayı önler.
- Tanjant değerlerini dört basamak hassasiyetle hesaplayın, sonra farkı alın.
- Kapasitör gücünü standart kademeye yuvarlarken yönü ayrıca değerlendirin.
- Her sonucun yanına birimini yazın: kvar, kVA, A.
- Kademeli sistemde kademe büyüklüklerini yükün en düşük ve en yüksek değerine göre kontrol edin.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.