11. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Bina Ana Dağıtım Hattı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bina ana dağıtım hattının görevini ve yerini açıklar.
- Toplam yük gücünden hat akımını hesaplar.
- Gerilim düşümü bağıntısını kullanarak kablo kesitini kontrol eder.
- Hat başındaki kesici ve kaçak akım koruması seçiminin ölçütlerini sıralar.
- Ana panodaki topraklama ve bağlantı sırasını tesisat kurallarına göre yorumlar.
Önemli noktalar
- Ana hat akımı, binanın bağlı yüküne ve güç faktörüne göre hesaplanır.
- Gerilim düşümü, kesitle ters ve uzunlukla doğru orantılıdır.
- Kesit, taşıma kapasitesi ve gerilim düşümü ölçütlerinin ikisi birden sağlanarak seçilir.
- Kesici nominal akımı, hattın taşıma kapasitesinin altında olmalıdır.
- Koruma iletkeni ayrı bir bara üzerinde toplanır ve faz iletkeniyle karıştırılmaz.
- Eş zamanlılık kullanılmıyorsa toplam yük güvenli taraftan hesaplanır.
- Hat tamamlandığında yalıtım ölçümü ve faz kontrolüyle doğrulanır.
Formüller ve kurallar
- P = √3 × U × I × cosφ: üç fazlı hattın aktif gücü (W); U hat gerilimi, I hat akımıdır.
- I = P / (√3 × U × cosφ): ana hat akımının bulunması (A).
- ΔU = √3 × I × L × ρ / S: üç fazlı hatta gerilim düşümü (V); L uzunluk (m), S kesit (mm²).
- ΔU% = ΔU / U × 100: gerilim düşümünün yüzdesi.
- ρ (bakır) yaklaşık 0,0175 Ω·mm²/m: tek boyutlu gerilim düşümü hesabında kullanılan özdirenç.
- Tek fazlı hat: P = U × I × cosφ, burada U = 230 V.
- Sayaç gücü: P = √3 × 400 × I_sayaç × cosφ; üç faz 400 V için.
Sık yapılan hatalar
- kW'ı W'a çevirmemek: Güç kilovat olarak yazılıyken akım hesabına girilirse sonuç bin kat değil on kat yanlış çıkabilir; önce birim dönüşümü yapılır.
- Kesiti paya yazmak: Gerilim düşümünde kesit paydadadır; kesit arttıkça düşüm azalır, artmaz.
- Güç faktörünü atlamak: cosφ = 1 kabulü akımı olduğundan küçük gösterir; hat, asıl yükü taşıyamayabilir.
- Kesiciyi yalnızca yük akımına göre seçmek: Kesici, hattın taşıma kapasitesinin altında olmalıdır; aksi halde kablo aşırı ısınabilir.
- Faz gerilimiyle yüzde hesaplamak: Gerilim düşümü yüzdesi hat gerilimi (400 V) esas alınarak bulunur.
- Koruma iletkenini faz gibi bağlamak: Koruma iletkeni ayrı bara üzerinde toplanır; faz ile karıştırılması kaçak akımda koruma işlevini bozar.
- Seçiciliği ihmal etmek: Ana kesici ile daire kesicileri koordine edilmezse tek bir arıza binanın tamamını kesebilir.
- Ölçümü atlamak: Pano kapatılmadan önce faz sırası ve yalıtım kontrol edilmezse arıza ilk enerjilemede ortaya çıkar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Hesaba başlamadan önce güç birimini (kW, W, kVA) kontrol edin; kVA verilmişse P = S × cosφ dönüşümünü yapın.
- Gerilim düşümünde kesit paydadadır; sonucun kesitle ters orantılı değiştiğini tahmin ile doğrulayın.
- Ara sonuçları en az üç ondalık basamakla tutup yalnızca son adımda yuvarlayın.
- Koruma seçiminde önce hattın taşıma kapasitesine, sonra seçiciliğe bakın.
- Yüzde gerilim düşümünü her zaman hat geriliminden (400 V) hesaplayın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.