11. SınıfElektrik-Elektronik Teknolojisi
Vibrasyon Analizi ve Dengeleme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Titreşimin makine ömrüne etkisini açıklayarak ölçümün gerekliliğini gerekçelendirir.
- Dönme frekansı bileşenlerinden arıza kaynağını ayırt eder.
- İvmeölçer ile titreşim ölçümünü yapar ve değerleri sınır değerlerle karşılaştırır.
- Hizalama hatasını ve dengesizliği gidererek makineyi titreşimsiz çalıştırır.
- Ölçüm kayıtlarını tutarak trend takibi yapar ve bakım kararını gerekçelendirir.
Önemli noktalar
- Dönme frekansının birinci katındaki artış genellikle dengesizliğe işaret eder.
- İkinci ve üçüncü kat bileşenlerdeki artış eksik hizalamayla ilişkilidir.
- Yüksek frekanslı darbeler rulman arızasının göstergesidir.
- Titreşim ölçümü makine normal hız ve yük altında alınmalıdır.
- Aynı ölçüm noktası ve yön standartlaştırılmazsa veriler karşılaştırılamaz.
- Kauçuk takoz ve şok elemanlarının sertleşmesi doğal frekansı değiştirip titreşimi artırır.
- Dengeleme sonrası hizalama da mutlaka kontrol edilmelidir.
- Kaçak (offset) hizası ile açısal eğim farklıdır ve ayrı ayrı düzeltilir.
Formüller ve kurallar
- Dönme frekansı: f = n ÷ 60 (ör. 1450 d/dk için 24,2 Hz)
- Bileşen ayrımı: 1× büyüklüğü dengesizliği, 2× ve 3× büyüklükleri hizalamayı gösterir
- Titreşim hızı değeri: v_rms, belirtilen ölçüm noktasındaki etkin değer (mm/s)
- Hizalama sapması: offset (mm) ve açısal sapma (mm/100 mm) olarak ayrı ayrı ölçülür
- Yarım açılık yöntemi: denge ağırlığı, titreşim fazına göre yarım adımda yerleştirilir
- Trend değerlendirmesi: artış oranı = (son değer − ilk değer) ÷ ilk değer × 100
Sık yapılan hatalar
- Dengesizlik ile hizalamayı ayırt etmemek: Dengesizlik dönme frekansının birinci katında, hizalama ikinci ve üçüncü katlarında belirgindir; kaynak karışırsa yanlış parça değişimi yapılır.
- Farklı hız ve yükte ölçüm almak: Karşılaştırılabilir veri için aynı hız, aynı yük ve aynı ölçüm noktası kullanılmalıdır.
- Denge ağırlığını titreşim fazına göre yerleştirmemek: Yanlış yönde eklenen ağırlık durumu daha da kötüleştirir; ölçüm tekrarlanarak iyileşme doğrulanmalıdır.
- Yalnız yüksek frekanslı bileşenlere bakmak: Rulman arızası göstergesi olsa da düşük frekanslı bileşenler de dengeleme ve hizalama durumunu gösterir.
- Ölçüm sonuçlarını kaydetmemek: Kayıt tutulmazsa trend takibi yapılamaz ve arıza eğilimi zamanında fark edilemez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Ölçüm noktalarını sabit işaretlerle belirle ve her ölçümde aynı konumu kullan.
- Ölçümü makine ısınmış ve normal yük altında al; ılk ölçüm yanıltıcıdır.
- Ölçüm cihazını aynı eksende ve aynı bağlantı yöntemiyle monte et.
- Düzeltme sonrası mutlaka tekrar ölçüm alarak iyileşmeyi kayda geçir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.